Posted by: bluesyemre | May 24, 2022

The #Makerspace Starter Guide for #Libraries

Ideas for launching, relaunching and reimagining your library makerspace

In this guide you’ll find:

  • When and why to create a makerspace
  • How to launch a new space or new service
  • Making decisions about tools and equipment
  • Involving staff and supporting your makerspace
  • Delivering a lean, user-driven makerspace programme

Hope you find the guide useful. Feel free to download and share it. 

Posted by: bluesyemre | May 24, 2022

Periodic Table of Scientometric Indicators

Posted by: bluesyemre | May 24, 2022

#Instagram Guidelines for #Libraries

After a brief departure last time to mark the 10th anniversary of my becoming a library trainer, this time we’re back to the Instagram Mini Series. Click that link for the previous 3 entries, all of which focus on why to have an account.


For this post we’re moving on from the Why to the How. Specifically, how my library – @UoYLibrary on Instagram – does things: an org approached us and asked to share our internal guidance doc with them, and after some discussion amongst ourselves (and a senior manager) to check everyone was comfortable with this, we did so.

At that point we thought why not share them more widely for anyone else who is interested? So here they are – there are some caveats and context below but if you just want to see the doc, this is the doc:

>>> University of York Library’s Instagram Guidelines.

There’s a lot of stats towards the end of this post on the impact adopting these principles has had on our own account, but in short, using these guidelines we’ve increased our Instagram reach by 1149% in 12 months. This stuff really works!


This is an internal doc. It’s literally just the guidance I wrote for York staff who help me do the Instagram. So that means it’s not a definitive all encompassing guide! There are probably things we’ve talked about internally which everyone knows, so it’s not codified here. Also, we’re an academic library so it may be skewed towards that sector. Generally speaking though, I think pretty much everything here is applicable to any non-profits using Instagram.

Another small caveat is, I’m not trying to present York’s Insta as the finished article, the account to which everyone should aspire… We’re still learning, still improving, still trying to increase our reach. We don’t nail everything, we still post things people don’t respond to. We’re a work in progress, and this post is really about how to make that progress happen.


Our Instagram was created in 2016 by a Comms Team rather than by us in the library. We finally got control of it ourselves in mid-2017. From that point on it went okay, gradually building up followers and levels of engagement but not setting the world on fire.

From the time of the pandemic starting, I started to spend much more time actively involved in the social media rather than just writing the guidelines, and our Instagram use increased accordingly. We posted a lot more to the Grid, essentially tried harder and, frankly, started to do more of the things I was always telling other libraries to do in social media workshops. It worked well, but it was still very much in the shade of our Twitter account, and not quite hitting the heights we wanted.

Exactly a year ago, I decided that we needed to invest more time in Instagram and make it work better.


It is THE communication channel on which to get messages to undergraduates, nothing else comes close. Our Twitter was doing really well and was where we put the most time, and all that time paid off with lots of growth and engagement – but I did some follower analysis and, at least among those who engaged by replying and quote-tweeting us, it was clear that our audience there primarily consisted of PostGrads , Researchers and Academics. So our key social media messages were not getting through to UGs, and Insta is the answer to that problem.

In 2021 I co-presented at an event with Liverpool Uni Library, whose social media really is something of a gold standard in academic libraries, and before the event we chatted on zoom – they had grown their Instagram massively in recent times, which made me think perhaps we could do the same. So I asked my colleague Rebecca Connolly to go on a little fact-finding mission and check out Liverpool, Glasgow and other Uni libraries with good Instagram engagement went about their business and what we could learn. Rebecca produced a brilliant report and we set to work on transforming our Insta into something much more effective for getting key messages out to UGs in particular – a process which is still ongoing.


Some things we tweaked right away, like following more York based accounts, and using Stories a lot more. Using Stories is key and I really feel like it was something I didn’t understand well enough before Rebecca became involved with the account at York; she is an essential part of the progress we’ve made. Stories are so good for newsy items, and the more success you have with Stories the better things seem to go on the Grid too.

Other things evolved over time, like avoiding the use of words and graphics on the grid (only using them on Stories), and making sure to pair big announcements in the captions (NOT the picture) with visually arresting pictures of the library.

If you’ve not read the guidance doc linked at the top of this post, have a look – we basically did all the things in that document! In addition to all that, we’ve created and posted a lot more Reels (you can see all our Reels videos here), and also tried some fancy split photography, that involves dividing a wide-angle shot up into even squares so it can be seamlessly swiped through. Here’s an example of that I posted yesterday which I really like…


With any kind of social media, I’m always looking for engagement rather than follower numbers. I want more followers of course – a larger audience of students and staff for our key messages – but they come naturally as a by-product of posting stuff which gets engagement. So for Instagram I’m looking at Likes, Comments, Shares, and Reach, and hoping that if we increase those our followers will increase at the same time.

As it happens, our followers have increased by about a thousand people in the last twelve months. That’s great. More excitingly for me, is that the number of Likes has gone up 42%, despite us posting slightly less frequently overall, so the Likes Per Post has actually gone up 69% – in essence meaning we’re posting stuff the students actually respond to, more of the time. Over 2 years, our total number of Likes have increased by over 350%.

Shares are way up, and Comments also increased which is great because we want that interaction and chance to answer questions – up over 600% over the two years. What isn’t captured by the analytics is the amount of DMs we’ve had – either just messages out of the blue or responses to questions in our Stories. I can’t get figures on this without manually counting but the increase is huge – people love feeding back one-to-one on Instagram.

The reach is the thing that most amazed me though – an increase of over one thousand percent in the 12 months is just fantastic. And the reason is because if people don’t Like your posts, Instagram doesn’t share them widely – so now we’re posting content that gets engagement, a much higher proportion of our followers are seeing our posts. This means our key messages are reaching more undergraduates, and that was the whole aim of this focused attempt to increase engagement.

Like with all social media, the key thing is to learn what your particular community responds best to, and do more of it.


So that’s it! There was a lot to get through in this post; if you’ve made this far, I salute you… I hope people find these guidelines useful, and if you have any questions leave me a comment below.

I’ll leave you with a recommendation to look at Uni of Liverpool Library’s Instagram account – however good our numbers are I know theirs will be astronomically better! They’re really good at this stuff, and you’ll find them @livunilibrary

Posted by: bluesyemre | May 24, 2022

Ten unexpected dangers of working from home

A third of people who WFH are eating more than they would otherwise CREDIT: damircudic

One of the downsides of working from home – as Boris recently pointed out – is that it’s bad for your health, allowing as it does fridge snacking on cheese. We’ve also learned in recent days that a fifth of those WFH are taking less exercise than they were when they didn’t WFH, while a third are eating more. 

Can’t say we are remotely surprised. Those of us who have worked freelance for decades know only too well that WFH – or, as we used to call it, “not having an office to go to” – is fraught with health hazards. Fridge bothering is just the tip of the iceberg. 

Here are a few of them (the list is virtually limitless):

  1. Rear Window-itis. As in noting that your neighbour who is WFH in their back garden, which you overlook, has 10 smartphones (not kidding). Then googling “burner phones”. Then nipping out to squat in the flowerbed next to the hedge and trying to hear what he’s saying. Time consuming.
  2. Window cleaner rage. Cost a fortune and look – he missed this whole bit. And this.
  3. Being in for deliveries. Vaguely recall that not being in for deliveries meant you really had to need an item in order to go through the agonies of arranging to be there to receive it. Not the case when WFH. You might order some new pillows on a whim (new pillows might be life changing). Or a red garden parasol.
  4. WIG (Working in the garden). Definitely starts off as working. You have highlighter pens and everything. Then you get uncomfy and somehow it always ends up as sunbathing in your pants with the radio on (Absolute 70s, not Radio 4).
  5. Making your home more like the home of the last woman whose taste you perved on. Perhaps you have a photo of her bathroom on your phone (it has been known) or her “gallery wall” of pictures, and since you are WFH you can torture yourself with trying to recreate it all with Ikea frames and “matched with” Farrow and Ball paint. The pursuit of stylish woman’s style is unhealthy (it’s borderline stalking) and you wouldn’t have the time or the opportunity were it not for WFH.
  6. Weighing yourself on impulse. Not exactly on impulse, more specifically because of yesterday’s cheese-heavy lunch. Weighing yourself doesn’t take long but the spike in adrenaline caused by the discovery that you’ve put on three pounds since last week (What!!) may result in low mood, as will removing all your clothes to see if that makes a difference. 
  7. Staring at yourself in the long mirror. Just in case there’s been any change since yesterday.
  8. Using drink as the end-of-lessons bell. When you’re going out to work you put on your coat, exit the workplace and head home, or out. When you’re already at home, you might have a shower, ring a friend or prep a souffle, but nine times out of 10 – 10 times out of 10 – the preferred way to mark the end of the day is by opening the fridge (again) and getting stuck in to a chilly glass of white. At a conservative estimate WFH has added seven and a half hours more drinking time to the working week. Clearly not healthy.
  9. Other kitchen distractions. For example, getting the urge to clear out the freezer. This is not just time wasting – it counts as unhealthy self-flagellation since you inevitably find that you cannot identify the lamb shanks from the sausages in the unlabelled frosty bags, because it all looks the same. Note: unhealthy self-flagellation is only one step away from working up a head of Husband Blaming. 
  10. Husband Blaming. If WFH you can go looking for any number of triggers. Might start with the dishwasher that he loaded, whose clean contents include the wooden salad bowl, hand-held blender and pan with mushrooms still in it.

Milli Kütüphane’nin hurda kağıda gönderdiği Anadolu Ajansı’nın arşivi onda. Afet İnan’ın Atatürk’e imzaladığı Eski Mısır Tarihi araştırması yayını onda. 132 binden fazla kitabıyla Türkiye’nin en büyük biriktiricisi, “Kitap derdi, tutkusu bizi hayata bağlayan şeydir. Dert ortadan kalkınca varlık sebebimiz yok olur ve bu bizim sonumuz demektir” diyen Talat Öncü, kitap depolarını ilk kez Medyascope’a açtı.

Tek isteği biriktirdiği kitapların bir kütüphaneye dönüştürülmesi olan Talat Öncü, kurmak istediği kütüphanenin bir araştırma kütüphanesi olması sebebiyle her çeşit kitap ve materyali biriktiriyor. Kitap depolarını ilk kez Medyascope’a açan Öncü, “Bir yerden bir yere otobüsle gitmek yerine yürüseydiniz, iki kitap alabilirdiniz. Ben hep bu felsefe ile hareket ettim” dedi. Öncü’nün biriktirmeyi sürdürdüğü 132 bini kayıtlı 175 bin kitap, 75 bin dergi, 15 bin firma fişi, yüz bine yakın fotoğraf, altı yüz antika harita, bir buçuk ton bakır her biri, 120 metrekarelik altı depoda kütüphanenin kurulacağı günü bekliyor. 

“Sahaf kültürü bizi ayakta tuttu”

15 Mayıs 1992’de Milli Eğitim Bakanlığı kitap satış bürosunda “yüzde 40 indirimli kitaplar“ yazısını gördükten sonra 600 kitap satın alarak kitap biriktirmeye başlayan Talat Öncü, Ankara Olgunlar Sokak’tan aldığı kitaplarla başladığı biriktiriciliği şöyle anlatıyor:

Doksanlı yıllarda öğlen saat ikiye kadar gezerdim. Bir siyah çantam, bir kırmızı defterim ve bir de yelpazem ile çılgınlar gibi koşar, bir kitapçıda oturur bir konuşma beklerdik. Sonra muhabbet başlardı. Ortaya bir kitap atılır, sonra bu kitap konusunda birisi bir şey söyler, sonra biri gelir başka bir şey söyler, inanılmaz bir bilgi birikimi ortaya çıkardı. Eski ya da yeni, bir kitap kültürü olan, bir kitabı herkese değil, sadece gereksinimi olan kişiye satan sahaf kültürü bizi ayakta tuttu.”

“Kitapla başladık dergi ile devam ettik. Sonra aklınıza gelebilecek her şeyi biriktirmeye başladım. Puldan haritaya, kartpostaldan telefon kartına, Milli Piyango biletlerinden antikaya kadar her şeyi biriktirdim. Şu an seksen bin küsur fotoğraf var. Çocuklukta ya da gençlikte okuduğum kitaplardan birisini bulup elimde tuttuğum zaman inanılmaz zevk alıyordum. Sonra bu zevk kitap aşkına dönüştü. Sonra aşk tutkuya dönüştü. Tutku dediğiniz, uğrunda her şeyi feda edebileceğiniz bir şeydir. Biz de zamanımızı, paramızı, dilimizi her şeyimizi feda ederek kitap, dergi biriktirmeye başladık. Sonra çılgınlığa sonra deliliğe dönüştü.”

Öncü’nün, kitaplarını bilgisayara geçirmeden önce oluşturduğu manuel veritabanı

Afet İnan’ın Atatürk için imzaladığı araştırma kitabı

Talat Öncü’nün biriktirdikleri arasında Atatürk’ün manevi kızı Afet İnan’ın “Gazi babama” ifadesiyle Atatürk’e imzaladığı, günümüzde Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti kitabı olarak basılmış araştırmasının ilk kısmı olan Eski Mısır Tarihi araştırması mevcut. Kitabı Anıtkabir’e bağışlamak istediğini dile getiren Öncü, Anıtkabir yetkililerinin “Biz size döneriz” dediklerini fakat yaklaşık beş yıldır dönüş olmadığını söyledi.

Ajansı’nın arşivi atık kağıda gönderilmiş

Kendisine “Abi kütüphaneden çıkma kağıtlar var, gidip bakalım mı” diye haber geldiğini söyleyen Öncü, kütüphaneden çıkma kâğıtların aslında Milli Kütüphane tarafından atık kağıda gönderilen kitaplar olduğunu şöyle anlattı:

“Kolilere baktık, kitap. İnanılmaz güzel kitaplar ve hepsinin üzerinde de Milli Kütüphane damgası var. Geri kalanlar içerisinde bir şey var ki çok önemli; Anadolu Ajansı 36 ya da 38’den itibaren 1970’e kadar olan bütün bültenlerini ciltli halde Milli Kütüphane’ye taratmak üzere veriyor. Milli Kütüphane de taramadan atıyor. İşte bunların içerisinde ( eliyle depodaki kitap yığınını gösteriyor) mühim miktarda Anadolu Ajansı’nın bültenleri var. Büyük olasılıkla Anadolu Ajansı’nın bile elinde olmayan şeyler onlar. O kamyoneti durdurmasaydım Anadolu Ajansı’nın arşivi atık kağıda gidecekti.”

AA yetkililerinin kendisini ziyaret ederek arşivi istediklerini de dile getiren Öncü, aldığı her şeyi fişi ile parasını vererek aldığını, arşivi yetkililere verdiği takdirde dönüp dolaşıp yine kendisine geleceğini söyledi.

“Kitap arattığınızda Milli Kütüphane çıkmaz ben çıkarım”

Sosyal medyada insanların “Google’da kitap tarattığınız zaman Milli Kütüphane’de olan kitabın bir nüshası da Talat Öncü’nün kütüphanesinde” dediklerinin hatırlatılması üzerine konuşan Öncü, “Google’da arattığınız zaman benim çıkıyor olmamın sebebi ben bilgisayar yüksek mühendisiyim özel bir yöntem yaptım fakat son yedi sekiz seneye kadar çalışıyordu. İlginç bir kitabı aradığınızda Milli Kütüphane çıkmaz, ben çıkarım” dedi ve şu bilgileri verdi:

“Ben bir antika kitap koleksiyoncusu değilim ama 900’e yakın antika kitabım var. Ben yemek kitabı koleksiyoncusu değilim ama bin tane yemek kitabım var. Ben bir anı kitabı koleksiyoncusu değilim üç bin altı yüz elli tane anı kitabım var. Türkiye’deki en iyi anı kitabı koleksiyoncusunun iki bin sekiz yüz anı kitabı vardır.”

“Mansur Yavaş ‘Sabret’ dedi, sabrın sonu selamet olmadı”

Talat Öncü’nün en büyük hayali biriktirdiği materyallerin tasnif edilerek araştırma kütüphanesi yapılması ve insanların hizmetine sunulması. Bunun için bir yandan da yetkili kişilerle görüşmeleri sürdürdüğünü söyleyen Öncü, kütüphane projesine destek bulamadığını şu sözler ile anlattı:

“Paralı vakıf denilince aklınıza gelen bütün vakıflarla görüştüm. Vehbi Koç ailesi ile görüştüm ve Ömer Bey’e (Ömer Koç) dört sene aralıkla üç mektup yazdım. İkisine ret geldi, birisine cevap gelmedi. Hiçbir vakıf bunu kabul etmedi. Ankara Kent Konseyi bizi çağırdı ve böyle bir kütüphanenin Ankara için muazzam bir eser olacağını söyledi. Çok sevindik fakat bir haber çıkmadı. Daha sonra Mansur Yavaş işin içine girdi ve bir kütüphane kurmayı kabul etti. Bir iki kez ‘Talat bey biraz daha sabretsin’ diye haber geldi. İki sene geçti sabrın sonu selamet olmadı. Şimdi İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne başvurduk oradan haber bekliyoruz. 100. Yıl Kütüphanesi kuracaklarmış belki bizim kitaplarımız ve birikimimiz çevresinde bir şey kurarlar. O da olmazsa yolumuzun üzerine çıkabilecek herkese görüşüp bir sonuca varmaya çalışacağız. Unutmayınız, her şeyi bağışlayacağız.”

“Dert ortadan kalkınca varlık sebebimiz yok olur ve bu bizim sonumuz demektir”

Öncü, sürekli kitap biriktirme tutkusunun tedavisi olup, olmadığı sorusuna ise Fuzuli’nin beytiyle yanıt verdi:

“Hep sorulan sorudur, bu tutkunun, deliliğin, hasılı bu derdin dermanı var mıdır? Elbette vardır: Bu işten vazgeçmek. Ancak, Fuzuli’nin ‘Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb/
Kılma dermân kim helâkim zehri dermânındadır’ beytinde söylediği gibi, bu derman bizim için zehirdir, felaketimize sebep olur. Bu beyti okurken, ‘Aşk’ yerine ‘Kitâb’ sözcüğünü koydum. Çünkü kitap derdi, tutkusu bizi hayata bağlayan şeydir. Dert ortadan kalkınca varlık sebebimiz yok olur ve bu bizim sonumuz demektir.”

Ben Erdem Dilbaz, ömrüm yettiği kadarıyla baştan sona Reşat Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansikloedisi’ni kıra döke okuyorum.

Posted by: bluesyemre | May 23, 2022

Şirketinizi Bir Sonraki Covid Dalgasına Hazırlayın

Omicron BA.1’in yükselişinin geçmişte kalması, yeni etkili tedaviler ve yaygınlaşan test ve aşılar sayesinde ABD ve dünyanın birçok yerindeki şirket liderleri rahat bir nefes aldı. Ancak, Omicron BA.2 ve türevlerinin çoğaldığı, enfeksiyona karşı bağışıklığın ve aşıların etkisinin azaldığı göz önüne alındığında pandemi bitmiş gibi görünmüyor. Şirketler pandeminin gelecekte yaratabileceği zorluklara karşı hazırlıklı olmalı. Bu makalede, çalışanların güvenliğini artırmak ve gelecekteki olası salgınların yol açabileceği iş aksaklıklarını azaltmak için liderlerin şimdiden uygulayabileceği dört eylem öneriyoruz.

Pandemi Bitmedi

Avrupa’daki Covid-19 vakaları mart ayında hızla arttı. Asya ve Kuzey Amerika’nın bazı yerlerinde vaka oranı hala yüksek. ABD’li yetkililer sonbaharda vaka sayılarının artmasına yönelik uyarıda bulunuyor. Bu sırada sıfır Covid politikası uygulayan Çin, virüsü kontrol altına almak için mücadele veriyor. Bunun ötesinde, gelecekte Covid-19 salgınları ve dalgalarının devam etmesinden endişelenmek için geçerli sebepler var. Covid-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünün insanlardan memeli hayvanlara ve tekrar insanlara geçmesiyle virüs tahmin edilmesi zor mutasyonlara uğrayabilir. Ukrayna’daki savaştan kaçan 5,2 milyondan fazla mültecinin test ve aşılara kısıtlı erişimi olması ve ayrıca karantina ve izolasyon imkanlarının sınırlı olması küresel riski artıracak. Diğer yandan, korona virüsüne karşı bağışıklığın azalması ve yaygın kullanılan aşıların etkisiz kaldığı varyantlar bulaş olasılığını artırabilir.

Covid-19 ve varyantlarıyla geçen iki yılın ardından çoğumuz pandemi yorgunluğu yaşıyoruz. Şirket yöneticileri, beceri ve etkinliklerini önemli iş konularına odaklayıp pandemiye daha az zaman ve enerji ayırmak istiyor. Ancak, çözüm pandemiyi görmezden gelmek değil, durumu ele almak için bir sistem oluşturmaktır. Aşağıda bu tür bir sistemin bileşenlerini açıklıyoruz.

1. Durum el verdiğince kısıtlamaları azaltın.

ABD’nin çoğu bölgesinde mevcut Covid-19 bulaş oranları düşük seyrederken işverenler güvenliği gözeterek çalışanlara etkileşim kurmaları ve en iyi şekilde üretken olmaları yönünde özgürlük sağlıyor. Mevcut enfeksiyon riski az olduğu için birçok şirket çalışanlarını tekrar iş yerine çağırıyor ve maske zorunluluklarını kaldırıyor.

Kısıtlamalar azalsa bile işverenler temel bir düzeyde sağlık tedbirlerini sürdürmeli. Örneğin, çalışanlar uygun şekilde aşı ve takviye aşısı olmaları için teşvik edilmeli, kapalı alanlardaki hava kalitesi iyileştirilmeli ve iş yerindeki maruziyetler için bir uyarı sistemi uygulanmalı. Şirketler gerektiği durumlarda veya önlem amaçlı olarak güncel devlet yönergelerine dayanarak ek önleyici tedbirler alabilir.

Yerel halk sağlığı uygulamaları zorunlu kılmasa bile kapalı alanlarda maske kullanımı çalışanların inisiyatifinde kalmaya devam etmeli. Yöneticiler, maske takmayı tercih eden çalışanlar hakkında varsayımlarda bulunmamalıdır. Çalışanları kendilerini korumaları yönünde teşvik etmek, mevcut sağlıklarını destekler ve gelecekte hastalık sebepli aksaklıkları önler.

2. Olası bir vaka artışı veya salgına karşı şimdiden plan yapın.

Yeni bir korona virüsü türü bir günden kısa bir sürede dünyayı dolaşabilir. Bu yüzden şirketlerin kendilerini gelecek salgınlara karşı koruyacak protokollere ihtiyacı var. Halihazırda bulaş oranlarının düşük olması, işverenlere son iki yılda acı tecrübelerle öğrendiklerini uygulayarak plan yapmaları için benzersiz bir fırsat sağlıyor.

Salgına karşı verilecek başarılı bir yanıtın birçok önemli bileşeni vardır. İyi bir başlangıç noktası, şirketin uygulayacağı Covid-19 sağlık tedbiri protokollerinde değişiklik gerektiren metrikler ve eşik değerleri saptamaktır. Bulaş oranlarıatık su raporlarıhastanelerdeki yoğunluk oranları, pozitif test oranları, varyant bulaşıcılığı ve aşı oranları gibi değişkenler üzerinden işletmeler farklı bir yanıt gerektiren özel durumları belirleyebilir.

Şirketler ayrıca hangi bölgeleri izleyeceklerine karar vermelidir. Çoğu işletme açısından, sadece çok sayıda çalışanın bulunduğu ve hakkında hazır verilerin olduğu bölgeleri izlemek yeterlidir. Bazı durumlarda şirketler, iş yerinin bulunduğu bölgeden ziyade çalışanların yaşadığı bölgelerdeki riski değerlendirebilir. Önemli olan işgücünün büyük çoğunluğunun yaşadığı veya iş aksaklıklarının en aza indirilmesi gereken bölgeleri seçmektir.

Maske kullanımı, çalışanları farklı maske türlerinin etkinliği hakkında eğitmek, Covid-19 testleri ve aşı gereklilikleri gibi çoğu müdahale artırılarak veya azaltılarak esnetilebilir. Ancak, çok sık değişim yapılması, çalışanlar arasında yürürlükte olan uygulamalar hakkında kafa karışıklığına sebep olabilir. Kurumlar önceden belirlenmiş dengeli bir yaklaşım sayesinde yeni karar gerektiren durumları asgari düzeyde tutarak yeni gelişmelere çabuk yanıt verebilir. Bu tür elverişli planlar yapan kurumlar, rakiplerine karşı avantaj elde edecekler. Çünkü hazırlıklı olmayan şirketler, her pandemi dönemecinde tepkisel bir yanıt tasarlamaya çalışırken asıl işlerine yeterince vakit ayıramayacaklar.

3. Uzaktan ve hibrit çalışmayı benimseyin.

Birçok şirket uzaktan çalışma seçeneği sunmaya devam ediyor ve bu esnekliğin hem şirkete hem çalışanlara fayda sağladığını fark ediyor. Esnek çalışma özellikle aşı olmamış veya bağışıklığı baskılanmış bireyler gibi yüksek risk grupları için önemlidir. İşverenler, iş yerinde aşı olmamış veya bağışıklığı zayıf çalışanlara Covid testi uygulayabilir, daha iyi rehberlik sağlayabilir ve bu kişilerin uzaktan çalışmasını veya kapalı alanlarda maske kullanmasını isteyebilir.

Hibrit ve uzaktan çalışma düzenlemelerine rağmen şirketler çalışanlar arasındaki birlik beraberlik duygusunu ve iletişimi güçlendirmeye yönelik yöntemler keşfetti. Bazı kurumlar genel bulaş riskini sınırlı tutarken haftanın belirli günlerinde çalışanlarını ofise gelmeye teşvik ediyor ve ayrıca özel etkinlikler veya tüm çalışanların katıldığı kaynaşmaya yönelik toplantılar düzenliyor. Bu zorlu zamanlarda çalışanlar artık uyum sağlayabilen ve istikrar yaratan şirketler aradığı için esnek çalışma düzenlerini devam ettiren kurumlar daha cazip olacak ve çalışanları daha iyi muhafaza edebilecek.

4. Pandemi planlarını etkili bir şekilde iletin.

Gelecekte yeni dalgalar veya yerel salgınlar çıkmasının son derece ihtimal dahilinde olduğu düşünülürse, toplumdaki vaka oranları düşük olduğunda bile çalışanlarla iletişimi sürdürmek önem taşıyor.

Bu kış yürüttüğümüz bir araştırmaya göre çalışanların çoğu işverenlerinin pandemi boyunca uyguladıkları sağlık tedbirlerinden memnun. Dahası, bunu belirten çalışanlar işlerine daha bağlı, daha üretken ve işten ayrılma olasılıkları daha düşük. Bununla beraber, bazı çalışanlar pandemiye karşı sağlık tedbirlerini tekrar hayata geçirmeye ihtiyaç olmadığını düşünebilir. Bundan dolayı yöneticilerin ve liderlerin aktif iletişim yoluyla çalışanların beklentilerini yönlendirmesi kritik önem taşıyor.

İşverenler, toplumdaki vaka oranları düşük seyrettiğinde daha az tedbire ihtiyaç olduğunu kabul etse de çalışanları sağlık tedbirleri içeren şirket planlarıyla ilgili düzenli olarak güncelleyebilir. Bu bilgi aktarımları bir rutine bağlı olmalı ve ne sıklıkla yapılacağı yerel koşullara göre belirlenmelidir. Düzenli bir iletişim, şartların değişmesi durumunda tüm şirketin hızlı yanıt vermesini sağlar.

Liderler açısından çalışanların güvenini kazanmak yıllar alabilir ve bu güvenin zarar görmesi birkaç gün veya hafta sürebilir. İyi tasarlanmış bir tedbir planını açık ve net bir şekilde iletmek, çalışanların gelecekteki daha büyük zorlukları ele almasını sağlayacak güven ve yılmazlığı sürdürmek için ilk adımdır.

Şirketler bulaş riskinin az olduğu, ancak Omicron dalgasıyla ilgili anıların hala taze kaldığı bu benzersiz dönemden faydalanarak gelecekteki olası pandemi risklerini ele alacak sistemler ve protokoller oluşturmalıdır. Bu sayede işverenler ilerideki ekonomik ve jeopolitik zorluklara daha iyi konsantre olabilir. Öngörülü ve esnek planlar yoluyla işletmeler karşılarına ne çıkarsa çıksın rekabet avantajı elde ederek öne geçebilirler.

Posted by: bluesyemre | May 23, 2022

My Job Has Fundamentally Changed

The often-complicated role of middle management has grown infinitely more complex in a remote and hybrid work environment. Chairs and deans have struggled during the pandemic to keep the affairs of their departments and schools in order, while also trying to figure out how to work — and how to supervise others’ work — through a screen. Some of the questions they have had to wrestle with: How do you support career development of employees remotely? How do you change your approach to promoting equity during a pandemic? How do you encourage employees to return to the office?

To bring some clarity to these and other questions about the changing campus workplace, The Chronicle recently held a virtual forum with several higher-education managers, underwritten by ServiceNow. The conversation, led by Megan Zahneis, a staff reporter at The Chronicle, included Christopher S. Celenza, dean of the Krieger School of Arts and Sciences at the Johns Hopkins University; Mary Beth Dawson, chair of the biology department at Kingsborough Community College; Kimberly A. Griffin, professor and associate dean of graduate studies and faculty affairs in the College of Education at the University of Maryland at College Park; and Taviare L. Hawkins, professor of physics and division chair for math and sciences at St. Catherine University. This conversation has been edited for length and clarity.

Megan Zahneis: Mary Beth, when I interviewed you for a story about being a department chair during a pandemic, you said your conception of the job has changed in the past couple of years, particularly when it comes to boundaries. Could you tell us about that?

Mary Beth Dawson: I’m very much a boundaries person. When I first became a department chair, I was acutely aware of not only respecting the boundaries of my colleagues, but my own personal boundaries as well, which meant that I really had a very nice work-life balance. That was completely upended by the pandemic. I found myself accessible in ways that I had never been before, and I wasn’t always comfortable with it. I went from being a person who didn’t email past 5 p.m. and never on the weekends to being a person who found themselves interacting via text, email, and telephone until 10 p.m. every night. Once we got past the first semester and the initial pivot to online learning, I was able to recalibrate, but my level of accessibility is still much higher than it had ever been prior to the pandemic.

Zahneis: Kimberly, you started as an associate dean during the pandemic. I’m curious how you saw the relational nature of your job changing in a hybrid and virtual environment.

Kimberly A. Griffin: In the past, to build relationships, I would sit across the table from somebody, have coffee with them, but now a lot of difficult conversations were being had over the phone or on Zoom. Certainly there were academic issues and things related directly to the nature of work that we had to address and deal with, but there were a whole host of life issues that were intervening that also might be more pressing to address. At the start of the pandemic, my son was a year and a half old, so juggling all the pieces of having a new job as well as having a little one at home will make me empathetic for the rest of my career to the ways that life can be mixed up with our work. We have to be mindful about how we create support structures for students, for faculty, for staff, for them to be able to continue to maintain their obligations while also doing the work that we need them to do. Relationships are one of the key ways to have a fuller understanding of how to balance all of those different pieces.

Zahneis: Chris, in terms of equity, how do you make sure that individuals can ask for flexibility without worrying that it reflects poorly on them?

Christopher S. Celenza: In the first months of the pandemic, there was a study that had come out that showed that single-author submissions by women had declined pretty precipitously to certain journals as compared to men. Despite all the various types of progress that we have made as a society, the burden of child care still fell disproportionately on women. When I got to Hopkins, some of the conversations about equity were underway, but they really didn’t start happening until later. We did things like extend the tenure clock for a year, and we are offering a second one if somebody wants it. We partnered with our central administration to provide grants to help people continue their research. We did our best, but I don’t think the equity issues are going to go away. Even at the outset of the pandemic, I believed that this was going to be something like a five-year experience for institutions. So I suspect we’re going to have to keep revisiting these questions as we go forward. And it’s hard because you have to do things that are in line with federal laws and you have to do things that are equitable for everybody. And yet sometimes you see clearly that a certain group has been disproportionately affected by what’s going on.

Zahneis: How do you get people back into the office when they might be reluctant? How do you form community right now?

Dawson: As a public institution, we are very much policy-driven, and this is a top-down policy. So some of the concerns are alleviated for me because people who have health concerns that they document will have accommodations. Individual faculty who expressed to me their concerns about coming back to campus is something I’ve had to deal with on a case-by-case basis. It is quite difficult to maintain community because a lot of people just are not here and we anticipated a lot more in-person classes. One of the ways that I have tried to maintain community is to get my faculty together informally on a regular basis, any subset of them just to have conversations. I did try to give everyone at least one or two in-person classes. But it has been a little bit difficult. We need to recalibrate our sense of community and what it means within the context of the department and the college.

Celenza: The staff component is really important, too, because we couldn’t do what we do without them. But a lot of things have changed. People are seeking opportunities elsewhere that might be fully online. The community is striated and there’s different parts of it, but ultimately it’s one big thing. And so to me, in-person was very important. It was like a floodgate opened here when we were able to be in-person again. Almost all the faculty and students wanted to be back. For the staff it was a little bit different. Every part of the community has its own characteristics and its own things we have to watch out for and care for.

Taviare L. Hawkins: My faculty really do want to be back in person, but maybe for this person over here, someone in the family got a positive test and so they couldn’t make it in. So then you have to open the online thing. One thing that’s really helped us, especially in the sciences, is that we’re still buddied up. If you get sick, your buddy is going to go in and teach your lab section. When you’re up for it, you can log on and do the lectures. We use that system to keep students engaged in person as much as possible.

Zahneis: Do you see the job as fundamentally different than it was before?

Dawson: I’ve been at my college for 30 years. This is my seventh year as department chair, so I have a bit of experience. My job has fundamentally changed. I believe that it has changed permanently. I’m not really sure if things are better or worse; they are just different. Flexibility is key.

Griffin: When you’re not able to sit beside someone, but instead have to have a Zoom call, then taking the extra moment to be intentional about building a sense of connection before jumping into hard conversations is important. You have to think about different ways to communicate with people. Sending an email and saying, “Oh, I’ll just bump into them in the hall later on and follow up” isn’t going to work anymore. So it’s brought a different type of intentionality to my work. In some ways it’s built my capacity to meet with people and connect with people. It’s easier in some ways to put a Zoom on the calendar with someone than to find a time when we can both have coffee.

Zahneis: In some cases, faculty members could be seen to be taking a pass on things that they might not have before the pandemic. How have you approached situations where you feel like faculty members have been phoning it in?

Hawkins: The pandemic has made people check out a little more than they normally would. But here’s Zoom again. You get to call them up and have that meeting and say, “Hey, I need a little help.” That can happen more frequently when you’re online. You can get their opinion on things or pitch an idea to them, and then you’ll see them show up in the meetings to help you out. So it’s been good and bad.

Zahneis: What about recruitment and retention now for faculty and staff members? Chris, you had mentioned that expectations for salaries may be different since colleges are increasingly competing with the private sector.

Celenza: There’s a lot of ways you can compensate people for their work. Finances are one, environment is another, and sense of fulfillment another. We’ve had instances of somebody who was going to come into our office, but then at the last minute they received another offer from a big tech firm on the other side of the country where they could work at home and the pay was almost twice as much. There was no way we could do that. But I think faculty, like all of us, are looking inside themselves and wondering, “What really matters most to me?” At the beginning of the pandemic, we were faced with our own mortality, with uncertainty. Some of us might have lost loved ones. The big takeaway is going to be community. We have to create a place where it’s fulfilling to work. Compensation is important for sure, and we’ll do the best we can, but there has to be something more, something you really feel like you’re a part of, a feeling that you’re at home when you’re here.

Griffin: It’s important to be clear about who we are and what we’re here to do and getting folks to buy in and invest in that. It’s easier to feel a sense of connection and feel motivated and committed if you see yourself reflected in the mission and in the values of the organization you’re working for. I just read something recently on burnout, and folks said they want resources, rewards, and rest. Even though there’s a million things to do, how do we not overload folks? How are we being intentional about helping them re-establish some of those boundaries that Mary Beth mentioned earlier? How do I model that I’m not working all the time, that we all need a little bit of a breather? I always bristled a little bit when we had conversations earlier in the pandemic about productivity, and there was a lot of, “Oh, people aren’t productive.” No, they’re working incredibly hard; they’re just not productive in the ways that we recognize. We need to let people know that they’re valued and that we really want to keep them here.

Megan Zahneis

Megan Zahneis, a staff reporter for The Chronicle, writes about research universities and workplace issues. Follow her on Twitter @meganzahneis, or email her at

Posted by: bluesyemre | May 23, 2022

Rasyonel mi Olmalı, Risk mi Almalı?

Birçok önde gelen kurumun ve yöneticinin dahi ıskaladığı ve küçümsediği şeyler yani yeni oluşmakta olan ama alışıldık düşünce biçimi ve önyargılarımıza ters gelen yeni fikirler ve kişiler. Bu fikirler yavaş yavaş trend olmaya veya bahsi geçen kişiler tanınmaya başladığında dahi, genelde ana akım bunlara karşı ilgisiz kalır. Ama bu durum kişilerin tanınırlığı artmaya başladığında tamamen değişir. Rakiplerin gerisinde kalma telaşı oluşur işte ancak o zaman bu kişiler veya trendler ana akım ile yüzenlerin radarına gider. Bunun sebebi ise, konumu fark etmeksizin maaşlı çalışan insanların benchmarking ve devamlı rakiplerle kıyaslama gibi hep kısa vadede sonuç odaklı olmaya yönelten ve bu odağın tahrip edici sonuçlarını, bir sonrakinin sorunu haline getiren anlayıştır. Bu şekilde kurgulanan asimetrik bir potansiyel fayda risk durumunda ise rasyonel kariyer odaklı kişilerin, işleri diğerlerinden daha iyi yapmaya çalışması ve konan kısa vadeli hedefleri tutturmak için alınması son derece riskli bazı kararları almak zorunda hissetmesinden daha rasyonel bir şey olamaz.

Bu anlayışın geçerli olduğu paradigma “Prisoners’ Dilemma”, oyun teorisi zemininde ve negatif seleksiyonla birlikte sistemi, birbirinin çok benzeri olan ve daha çok isim, marka ve fiyatla ayrışmaya çalışan rakipler ve bunlara aşağı yukarı aynı bilgileri ve analizleri ulaştıran, birbirini andıran kaynaklar.

Sizce bu gibi bir ekosistemin içinde başarılı olmanın kuralları neler olabilir? Aslında bu, büyük oranda başarıyı nasıl tanımladığınıza bağlı. Örneğin başarının vadesi sizin için kısa mı, orta mı, uzun mu? Daha önemlisi de benchmark’larını düşünen rasyonel bir kariyer yöneticisi misiniz, yoksa uzun vadeli sermayedar mı? Kapitalist sistemde yaşadığımızdan dolayı bu ekosistemin belirleyicisi, kendisi farkında olsun veya olmasın, kapitalin sahibi yani sonuç itibarıyla sermayedardır. Tabii, bu ikisinin de dışında yer alan, maaşlı olmasına rağmen başka sebeplerden ötürü aslında irrasyonel gibi görünen davranışlar sergileyen, büyük oranda sağ beyinle fikir üretip karar alabilen, çoğu zaman maddi ve manevi pek getirisi olmasa da, ondan daha fazla onun orta veya uzun vadeli menfaatini düşünen ve irrasyonel kariyer riskleri alan kişiler de vardır. Ama bu sözde rasyonelliğe tapınılan ekosistemde bunların çoğu kendilerine yuva bulmakta zorlanır, bulurlarsa da biraz kenarda köşede işe yarar meczup şeklinde kalır veya çoğu mutasyona uğrar. Kariyerlerinin geri kalanı ise, rasyonel bir mutsuzluk içinde ya bu deveyi gütmekle geçer ya da bu diyardan giderler.

Erasmus’un “Deliliğe Övgü”süne gönderme yapan eserler çıktı mı bilmem ama José Ortega y Gassett’in “Revolt of the Public” kitabına gönderme yapan ve 1996’da yayımlanan “The Revolt of the Elites” kitabının yazarı Christopher Lasch’ın ismini daha önce duyup duymadığınızı merak ediyorum. Acaba hangi kaynaklarda yazdıkları üzerine bir bilgi, yorum veya analiz yayımlandı? The Culture of Narcissism isimli eseri 1979’da çok satan olan Lasch’ın ismini ben birkaç sene önce ancak duydum. Tüketim toplumu, lümpenleşme ve kendi deyimiyle “narsistleşen” kültürle ilgili çalışma ve eleştirileri, sanki 30-40 sene önce değil de dün yazılmış gibi. Bence ekosistemin içinden daha ziyade, sınırında yer alan yarı meczup radikal bir eleştirmen görüntüsü çizen Lasch’ın fikirlerini birkaç satıra sığdırmak mümkün değil ama kısaca özetlemek gerekirse; ABD’yi bir görev duygusuyla üstlenen ve kişisel siyasi projeleri olarak gören eski aristokrat WASP elitlerinin yerini, daha kapsayıcı ve etkileşimci olduğunu iddia eden ama yeni ekonomik düzenin dışında kalanların durumunu umursamayan neoliberal bir elitin alacağını öngördü. Şu an doğal olarak kabul ettiğimiz, neredeyse her gün duymaya alıştığımız, tüm kariyer yöneticilerinin ve ana akım yayınlarının dillerine pelesenk olmuş fikirler, Lasch’ın yazdığı dönem bir meczubun hezeyanları gibiydi. Alışılmış yerlerde, bilinen fikirlerin güzel ambalajlanmış şekli için milyonlarca doları harcayanlar arasında Lasch’ın eserlerini birkaç dolar ayırıp okumuş kaç kişi vardır, merak ediyorum. Emin değilim ama aristokrat bağları sayesinde değil de neredeyse sıfırdan başlayan, yeni ve radikal düşüncelere değer veren ve bu yeni fikirlerin ilhamının yanı sıra inovasyonları ile milyarder olan; örneğin Silikon Vadisi milyarderleri arasında en azından birkaç kişi olduğunu tahmin ediyorum. Herkesin bildiği gerçekler haline gelmiş olan bu trendleri doğru öngörmenin ve bu yarı meczup kişilerin değeri nedir? Yine cevap “Rasyonel bir kariyer yöneticisi mi, yoksa uzun vadeli sermayedar mı?” olduğunuzla ilgilidir. Bahsetmiş olduğumuz gibi, kapitalist sistemde yaşadığımızdan dolayı bu ekosistemin belirleyicisi de, kendisi farkında olsun veya olmasın, kapitalin sahibi yani sonuç itibarıyla sermayedardır. Peki başarıya giden yol ana akımın tam ortasında yer almaktan mı geçer, yoksa arada sırada ekosistemin sınırlarına gezintiye çıkmak mı gerekir?

Posted by: bluesyemre | May 23, 2022

Bir oyun-bilim olarak #edebiyat ve emek

Emek ve edebi yaratıcılığın tuhaf bir akrabalığı var. Elbette çok eski zamanlarda -ki zaman sözcüğü olmadan bir şeyi anlatmak zor- yazılı edebiyat yoktu. Edebiyat sözlü olarak zihinsel emekle üretilir, belleklere aktarılırdı. İnsanoğlu edebiyatın zihinsel bir uğraş olmasının ötesinde fiziksel bir emeğin ürünü olduğunu yazıyla birlikte öğrendi. Eski çağlarda fikir üretmek, yazı yazmak kutsal bir uğraştı, biz böyle biliyoruz çünkü düşünen, sorgulayan insan ve yazı araç gereçleri nadir bulunurdu. Bugünkü edebiyatın “kutsallığı” çok eski zamanlardaki kutsallığın taklididir. Ancak edebiyata verilen emek eski zamanların taklidini aştı, ölçülemezi ölçme çabasını yani edebiyatçıların edebiyata verdiği emeğin değerini ortaya koydu.

Hiç kuşkusuz her edebiyatçı günlerce, haftalarca, yıllarca üzerinde çalıştığı eserlerinin maddi ve manevi karşılığını, emeğinin değerini görmek ister. Emeğin kutsallığı da bu karşılığın alınmasıyla birlikte yaşamın devamlılığını sağlamasından gelir. Kutsal edebi metinlerden modern edebiyat eserlerine kadar her gerçek edebi metin dünyanın biçimlenişinde, toplumun ya da bireyin yönünün belirlenmesinde kısacası yaşamın yeniden üretilmesinde önemlidir. Dolaysıyla görgü, kültür, yaşam tarzı gibi kavramları içeren edepkökünden gelen edebiyat zamanla daha büyük ve kutsal görevler yüklenmiştir.

Örneğin, Binbir Gece Masalları‘ndaki Şehrazat’ın yüklendiği görev bunların başında gelir. Şehrazat’tan sonra gelen kuşaklar da bu edebi görevi sürdürmüş, edebiyat emek ilişkilerini bu görev arzusu üzerinden tanımlamış, belirlemişlerdir.

Binbir Gece Masalları‘nda hükümdar sultanını bir köle ile sarmaş dolaş yakalar. Bunun üzerine her gece bir bakireyle yatar, gecenin sabahında yattığı bakireyi öldürür ki bir daha aldatılmasın. Şehrazat bu vahşeti durdurmak için gönüllüdür. Hükümdara kendisini öldürmesin diye devamı hep ertesi geceye kalan hikâyeler anlatır; onu her gece hikâyeler yumağına dolar. Bu sayede öldürülmesinin önüne geçer. Hükümdar yarım kalan hikâyenin devamını dinlemek için Şehrazat’ı öldürmeyip ertesi gecenin sabahını bekler ama bu durum yıllar boyunca böyle sürüp gider. Sonunda hükümdar ölüm saçan bir insan olmaktan çıkar. Binbir emekle hikâyeler üreten Şehzarat nasıl ölümü durdurabildiyse günümüz edebiyatçıları da çağının sorumluluklarını çağının gereklerince yükleniyorlar. Bu bakımdan emeklerinin verdiği meyveyi yemek isteyen edebiyatçılar ile tarihi gerçekler bazı yönlerden ters düşüyor ya da örtüşmüyor. Birbirinden ayrı hikâyelerden oluşan o büyük anlatının sürekliliği sonsuz parçalara bölünüyor; kutsal metinler, efsaneler, masallar, destanlar, hikâyeler, öyküler, romanlar, şiirler ne kadar eski olurlarsa olsunlar bir noktadan ötekine emeğin ürünü olarak belleklere kaydediliyor ve bu kayıt elbette gelecek kuşakları tarihe bağlı kılıp emekten önce edebiyatın kutsallığını öne çıkarıyor.

Aslında emek-edebiyat ilişkisinde tarihin karanlık noktalarına kadar gitmek mümkün olsa da günümüz gerçekliğinde bu ilişkide at izi it izine karışıyor. Bunun nedenlerinden ilki, her ülkede edebiyatın ülküsünü, amacını belirleyen bir kültür politikasının olmayışıdır. İkinci neden ise edebiyatın gücünün kültürel değerlerden koparılarak bir illüzyon seviyesine getirilmesidir ki neredeyse tüm sosyal bilimlere kök olmuş edebi kaynağa verilen emeklerin boşa çıkarılması demektir bu.

Edebiyat insanın muhatabı olan her şeyle ilişkisini kurmaya, kurgulamaya ve insanın kendisiyle (özüyle) ilişkisini araştırmaya, açıklamaya çalışan bir oyun-bilimdir. Bu oyun-bilim diğer sosyal bilimler alanında olduğu gibi bir disiplinle yapılır ki uygulayıcısının ya da oyun-bilimin oluşturucusunun veya yaratıcısının kendisiyle de tanışmasına yarar. Evet, bir oyun-bilim olan edebiyat, tüm sosyal bilimleri açan altın anahtardır. Ölçüsü ise mantıktır. Konumuzun özünü oluşturan edebiyat ve emek ilişkisi bu mantığa dayanır çünkü insanın en işler özelliği harcadığı emeklerden edindikleridir. Üretimdir. Yaratım ya da oluşum da verilen bir emeğin sonucudur; yoktan var eden gücün simgesel karşılığıdır oyun-bilim.

İyi güzel de, karşılıksız emek vermeyi övmeyeceğim. Yerecek de değilim. Ancak edebiyatın yüksek değerler için verilen bir uğraş, yapılan bir iş, maddi karşılık beklenmeden harcanan bir emek oluşu da çok eski bir alışkanlıktır. Bu alışkanlık, özellikle toplumların büyük değişimler geçirdikleri dönemlerde burjuva olarak tanımlanan sınıfın içinden çıkan yazarlarca kendini açığa vurmuştur. Hayatlarında ani bir kopma olup kendilerini bir davaya adayan veya bir topluluğa adayan insanlara benzer bir şeydir bu. İmrenilir bir durum da olabilir. Yine de edebiyat, gücünü elbette karşılık beklenmeden yapılan uğraştan almamıştır. Edebiyat gücünü taşıdığı altın anahtardan alır. Bu anahtarın kullanıcısını veya yaratıcısını iki âlemde de mutlu etmesi gerekiyor ki daha iyi eserler ortaya çıkabilsin. Birinci yer, yazarın kapandığı yazı odasıdır, bir bakıma zihninin odası. Diğeri ise o odanın dışındaki mekândır ki bu da harcanan emeğin karşılığı olan maddi ve manevi gücün iyi, düzgün, bolluk içinde işleyişiyle mümkündür.

Sözün özü, hikâyesiz olmak insana özgü değildir. Hikâyesiz olmak evrenin enginliğinde kaybolmaktır. Ancak hikâyeler edebiyatçıların emeğiyle birer oyun-bilime dönüşür, hayatın işleyişinde yararlı ve keyif verici olabilirler. Bu bakımdan emek-edebiyat ilişkisini bir annenin yavrusuna gösterdiği ilgiyle karşılaştırabiliriz. Bu, sanırım oldukça açıklayıcı olabilir: Bir annenin yavrusuna sevgisi sınırsızdır, fedakârlığı mutlaktır. Anne bu sevgiyi etinden kanından süte dönüştürerek maddi olarak da yavrusuna sunar. Ancak bunun için çok emek harcaması gerekir. Emeğinin esas karşılığı kanından canından doğup yetişen yavrusudur. Yine de annenin bu sınırsız sevgisinin sürmesi, etinin ve kanının süte dönüştürecek malzemeyi bulmasına bağlıdır; yani annenin sınırsız sevgisi onu besleyen kaynağından önce gelir ama merkezinde yaşam vardır.

Hayat bir dengedir, sırrını ve amacını hâlâ anlayamadığımız doğamızla ve doğal çevreyle hayat arasındaki dengeyi kurabilmiş oyun-bilimcilerin emeğine dünden daha çok ihtiyacımız olduğu da açıktır.

İnan Çetin

Tunceli’nin küçük bir dağ köyünde dünyaya geldi. İçinden yetiştiği kültürün izlerini özellikle Kureyş’in Kurtları adlı öykü kitabında ve Vadi adlı romanında yansıttı. İlk ve ortaokulu Tunceli’de, liseyi İstanbul’da okudu. AÜ İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi okurken kütüphanecilik, kitapçılık, yayıncılık işleriyle uğraşmaya başladı. Tarih, felsefe, teoloji, sanat tarihi ve resim alanlarında özel dersler aldı. Arkadaşlarıyla birlikte Beyoğlu’nda Bilimsel Eserler Kütüphanesi’ni kurdu. Bu girişimi uzun ömürlü olmadı ama 1990’da öykü yazmakla başladığı yazarlığının serüveni burada ilerledi. İlk kitabında yer alan öykülerin bazıları burada doğmuştu. 1995 ve sonrasında Adam Öykü dergisinde yayımlanan öyküleriyle edebiyat çevrelerinin dikkati çekti. Daha kitapları yayımlanmamışken öyküleri üstüne eleştiri yazıları yayımlanan yazarın ilk kitabı Bin Yapraklı Lotus 2003’te basıldı. Öykü, roman, çocuk kitabı, seçki, çocuk kitabı, kurmaca-biyografi, deneme alanlarında ürün veren İnan Çetin, çeşitli dergilerde inceleme ve eleştiri yazıları da yazıyor. Bir dönem Sarnıç Öykü dergisinin yayın yönetmenliğini yapan yazar, Kureyş’in Kurtları adlı kitabıyla Yunus Nadi Ödülü, Vadi adlı romanıyla Notre-Dame de Sion Edebiyat ödülünü kazanmıştır.

Posted by: bluesyemre | May 23, 2022

Enflasyonun İşe Alım Piyasasına Etkisi Nedir?

Pandemi sonrası iş piyasasını ve işe alım sektörünü “benzersiz” olarak nitelendirmek kuşkusuz tüm işe alım uzmanları tarafından kabul gören bir gerçektir. Ancak bu benzersiz durumun sebebini sadece pandemi sonrası değişen çalışma dinamikleri ile açıklamak oldukça yetersiz kalacaktır.

Bu noktada global anlamda artan enflasyonun işe alım piyasasına etkisini detaylıca ele almakta fayda var. Artan enflasyon, sabit işgücü katılım oranı ile birleştiğinde ve işsizlikte beklenen düşüş sağlanamadığı takdirde şirketlerin felaket senaryoları ile karşılaşma ihtimalleri gitgide artıyor. Bunun önüne geçmek içinse her şirket kendi stratejisini kendisi belirliyor.

Pek çok ülkede yükselen enflasyon, zaten son derece rekabetçi olan yetenek pazarlarında işe alma ve elde tutma üzerindeki baskıyı oldukça yukarıya çekiyor.  İşverenler, ücret artışları ve daha cazip iş avantajları yoluyla yetenekleri işe almak ve elde tutmak için daha stratejik yaklaşımlar arıyor. Peki ya iş gücü piyasası yeni yaklaşımlara karşılık veriyor mu? Adaylar ve mevcut çalışanlar hayat standartlarını korumak istiyor. Bu sebeple daha yüksek fiyatlara ayak uydurmak için daha yüksek ücretler aradıkça ekonomistler yeni bir ücret enflasyonu bekliyorlar. Bunun işe alım piyasası üzerinde uzun vadede nasıl bir etkisi olacağını şimdiden öngörmek oldukça zor.  

Halihazırda doğru yeteneği bünyesinde barındıran bazı işverenler, çalışanlarının zaman içinde aynı yaşam kalitesinde olmalarını sağlamak için çalışan ücretlerini süreç içerisinde yeniden planlayıp bir adım öne geçtiler. Diğer taraftan bu adımı atmak için bekleyen işverenler ise uzun yıllardır yatırım yaptıkları yetenekleri kaybetme riski ile karşı karşıya kaldılar. Yetenek arayışı olan şirketler ise doğru yeteneği bulmakta zorlandıkları gibi cazip bir seçenek olmak için yüksek ücret teklifleri ile adayların karşısına çıktılar ya da daha az nitelikli adaylarla yetinmek zorunda kaldılar.

Küresel ekonominin de ivme kazanması ile işe alım profesyonelleri daha önce hiç görülmemiş bir canlılık yaşıyor. Çalışanlara olan talep arttıkça adaylar çok daha güçlü bir konuma yerleşerek mümkün olan en iyi ücreti ve en ödüllendirici fırsatları arıyorlar. Piyasanın neredeyse bir yıldır böyle olduğunu ve yakın zamanda da herhangi bir yavaşlama belirtisi göstermediğini söylemekte ise hiçbir sakınca yok. Bu durumda enflasyonun işgücü piyasası üzerinde bu yıl Covid’den daha fazla etkisi olduğunu ve olmaya da devam edeceğini söylemek mümkün. Bu süreçte ise işe alım uzmanlarının en etkin şekilde rol alması bekleniyor.

2021 yılı verileri ele alındığında iş gücü piyasasındaki değişimin en büyük nedeninin enflasyon olduğunu söylemek mümkün. Bununla birlikte elbette enflasyonun işe alım üzerindeki etkisi tekil değil. Dolayısı ile sadece ücret stratejisini enflasyonist ortama uyumlu hale getirmek şirketler için yetersiz kalacaktır.  Günümüz piyasasında üst düzey yetenekleri işe alma yeteneğini etkileyen başka faktörler de var. Bu bağlamda iş verenlerin öne çıkmak için farklı yöntemler de geliştirmesi gerekecektir. Para adaylar için oldukça önemli olsa da sonuçta tek odak noktası değil.  Koşulların oldukça rekabetçi olduğu bu durumda, deneyimlerimiz, işe alım süreçlerinde ve uygulamalarında yaşanacak dönüşüm, öne geçmek isteyen işveren ve işe alım profesyonellerinin hayatlarında fark yarattığını gösteriyor. Her şeyden önce işe alım süreçlerinde veriye dayalı bir sistematiğe geçerek ‘aday deneyimi’ ni destekleyen bir yaklaşım adayları çekmek noktasında oldukça önemli bir adım olacaktır.  Aynı zamanda adayların sosyal becerilerini de en iyi şekilde kullanabilecekleri bir işe alım süreci yöneterek onlara kendilerini geliştirebilecekleri bir çalışma ortamı sunduğunuzu göstermeniz mümkün.  

Özetleyecek olursak ücret enflasyonu daha uzunca bir süre sektör bağımsız olarak iş dünyasını etkileyen en temel olgulardan bir tanesi olarak hayatımızda olmaya devam edecek. İçerisinde bulunduğumuz rekabetçi piyasada ise kaynak avantajı sağlamak adına işe alım profesyonelleri insan kaynağının geliştirilmesi ve doğru yönetilmesi noktasında şirketlerde kilit rol oynayacaklar.

Posted by: bluesyemre | May 22, 2022

Women in work index 2022

This year, we celebrate a decade of PwC’s Women in Work Index. The report gives us an opportunity to reflect on the very real impacts of the COVID-19 pandemic on women’s lives, jobs, economic prosperity, and broader wellbeing; and importantly to look towards the future.

In 2020, the Women in Work Index fell for the first time in its history due to impacts of the COVID-19 pandemic. After a decade of slow but steady improvement in women’s employment outcomes, progress towards gender equality in work was set back by at least two years across the 33 Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) countries in our analysis. Women’s employment losses from the COVID-19 pandemic were relatively worse than men’s. This was demonstrated by higher female unemployment rates and lower female labour market participation in 2020 across the OECD.

Around the world, economies are recovering from the damage done by the COVID-19 pandemic; and government and business action to address the climate crisis is higher than ever. The new green jobs being created in the transition to net zero present huge opportunities for economies and workforces globally.

Explore the key findings from the research below and find out what governments and organisations can do to improve outcomes for women in work, and lay down a blueprint for a sustainable, prosperous, and inclusive future world of work for all.

You can also explore the Women in Work Index results at a country level using our interactive data tool.

If you have any questions about our research, please do not hesitate to get in touch.

Posted by: bluesyemre | May 22, 2022

Romandan filme #Satranç uyarlamaları

Şibumi, Trevanian, Çevirmen: Belkıs Çorakçı Dişbudak, 445 syf., E Yayınları, 1999. (Solda). Satranç, Stefan Zweig, 71 syf., Çevirmen: Ayça Sabuncuoğlu, 71 syf., Can Yayınları, 2016.

Hem Stefan Zweig’ın ‘Satranç’ romanını okumak hem de 1960 yapımı ve 2021 yapımı filmleri birlikte izlemek uyarlama kavramının benzer ve farklı taraflarını görmek adına meraklıları için keyifli bir entelektüel uğraş vaat ediyor.

Stefan Zweig’ın ‘Satranç’ romanından uyarlanan, Philipp Stölzl’ın yönettiği aynı isimli film, Netflix platformunda yayınlandı. “Satranç”, 2021’de festivallerde karşımıza çıkmış ardından sinemaya girmişti. Kaçıranlar için dijital platformda çoğu sıradan yapımın arasında öne çıkan bir alternatif sayılabilir.


Netflix’in 2020 yapımı “The Queen’s Gambit” dizisinden sonra popüler kültürde satranç oyununun etki alanının arttığını söyleyebiliriz. Walter Tevis’in 1983 tarihli aynı adlı romanından uyarlanan dizi, kurgu bir kadın satranç şampiyonunun zorlu yaşamını Soğuk Savaş’ın dünyaya egemen olduğu zaman aralığı fonunda anlatıyordu. Aynı yılın başında yine Netflix’te yayınlanan Polonya yapımı “The Coldest Game” de Soğuk Savaş döneminde yaşanan bir casusluk hikâyesini, Sovyetler Birliği ve ABD arasındaki yapılan satranç müsabakası üzerinden anlatıyordu. Böylece son iki yıl içinde satranç oyunu, Netflix üzerinden geniş kitlelerin ilgi odağına girmiş oldu.


Satrancın dünya dillerinde isimlendirmesi de meraklısı için oldukça ilginç bir harita veriyor. Türkiye Türkçesi’nde bu oyun ilk çıktığı topraklardaki gibi “satranç” olarak kullanılıyor. Ancak çoğu dilde “Şah” ve “Şah Mat” olarak yerleşmiş. İlk oynayan milletlerin dilleri olan Farsça, Hintçe ve Arapça’da “satranç” karşılığı seslerle kullanılıyorken daha sonra yayıldığı Rusya ve Avrupa ülkeleri dillerinde “Şah” ve “Şah Mat” ismiyle tanınıyor. Azerbaycan Türkçesi ve öteki Türk devletlerinde Rusçanın etkisiyle “Şah Mat” olarak biliniyor.


Satranç oyununa odaklan en önemli ve en bilindik eser Stefan Zweig’ın ‘Satranç’ eseri. Kitap, 1942’de Buenos Aires’te çıkan 250 kopyadan günümüze kadar milyonlarca baskı yaptı. Kitabın satrancın yaygınlaşmasında önemli bir etkisi var. Ama oyunu satrançtan yana kullanmayan yazarlar da oldu. Gizemli yazar Trevanian unutulmaz romanı ‘Şibumi’deki suikastçı baş karakteri Nicholai hel, satranç değil Go oyunu meraklısıdır. Japonların sofistike oyunu Go ile satranç oyununu karşılaştırılırken Trevanian, baş karakteri Nicholai hel marifetiyle satranç sevenler için oldukça acımasızdır:

“Filozoflar ve savaşçılar için Go ne ise, muhasebeciler ve tüccarlar için de satranç o bence”.

Go’yu satranca yakın bulan bir Amerikalı askere karşı da romanda Nicholai hel’in cevabıyla Trevanian satranç severlere karşı ikinci hançerini de saplar:

“Go ile Batı satrancının farkı, felsefeyle muhasebe defteri tutmanın farkı gibidir. “

Popüler kültür, henüz Go oyununu kanatları altına alamadı. Go’nun marjinalliği bir süre daha süreceğe benziyor; satranç oyunu ise filmlerde, dizilerde ve popülerleşen romanlarda fon olmayı sürdürecek gibi.


Nazi iktidarının eserlerini yaktığı Zweig, Alman Nazizminin tutsaklarından biri olmadan Avrupa’dan ayrılmış olsa da faşizmin dünya üzerinden bu denli güçlü bir alternatife dönüşmesini zihninden soyutlayamamıştı. 1942’de savaştan çok uzaktaki intiharında kişisel değil toplumsal nedenler ön plandaydı. En popüler romanı, o öldüğü yıl yayımlandı. Filmle karşılaştırmak için tekrar okuduğumda Zweig’ın atmosfer ve insan tasvirlerinin gücünü yeniden hissettim. İlk okumamın üzerinden 15 yıl geçmiş. Öğrenciliğimde Beyoğlu’nda kitapevlerinde çalışıyordum. Akşam 21.00’den sonra ortam sakinleşince bir seferde bitirilen kısa metinler okurduk. Ayakta, sırtımızı kitap raflarından oluşan bir köşeye yaslayarak yaptığımız bu pek de konforlu olamayan kitap okuma seanslarımızda heybetli kitaplar seçemezdik. Mark Twain’in ‘Adem ile Havva’nın Güncesi’, Kafka’nın ‘Dönüşüm’, Richard Bach’ın ‘Martı’, George Orwell’ın ‘Hayvan Çifliği’ kitabevlerinde çalışırken ayakta bitirdiğim kitaplardandı.

Kitabevlerinden behis açmışken; 2000’lerin ilk yarısı Beyoğlu’nda çok sayıda kitabevinin olduğu son dönemdi. Hepsi birer birer kapandı. Bugünlerde Pandora Kitapevi kapanacağını duyurdu. 26 yıldır İstiklal Caddesi üzerinde Kürtçe kitaplar satan Medya Kitabevi de kira zamlarından kapanmanın eşiğinde olduğunu duyurdu. 2016’da Beyoğlu’nun kapanan kitabevlerini yazmıştım. 6 yıl sonra yeni kayıplarla Beyoğlu’nun kitabevleri üstüne yeni bir daha tur atma vakti geldi anlaşılan.


New York’tan Buenos Aires’e giden bir yolcu gemisinde geçen hikâyede bir gazetecinin dilinden gemiye binen köyünde keşfedilip satranç şampiyonunu olan ancak şehrin nezaket kurallarından uzak paragöz ve sadece hayal kuramadan satranç tahtası önünde oynayabilen şampiyon Mirko Czentovic ile Dr. B’nin müsabakası anlatılır. Mirko Czentovic, tesadüfen satranç mahareti keşfedilen sadece paraya odaklı nezaketsiz ve cehaletini konuşmayarak fark ettirmemeye çalışan bir köylü, Dr. B. ise geçmişte Avusturya kraliyetinin doktorluğunu yapan bir aileden gelen aristokrat kökenli Viyanalı bir avukattır. Gestapo tutsaklığında bir otel odasına kapatılmışken, sorgulama öncesi tesadüfen bulduğu bir satranç kitabıyla bu oyunla ilgili maharetlerini teorik olarak arttıran ama pratik yapmaya imkân bulamamış bir zihin oyuncudur. Bu kitap Dr. B.’yi bir süre can sıkıntısından korusa da sayfalar tükenip de artık tek başına zihninden oyunlar kurmaya başladığında Dr. B. sonu şizofreniye çıkma potansiyeli taşıyan engebeli bir yola girmiş olur. Bu soyut ve somut oyuncuların müsabakası gemide seyahat edenler için oldukça heyecanlı bir seyirlik oluşturur. Stefan Zweig’ın roman için fazla kısa, öykü için fazla uzun olan bu unutulmaz anlatısında hem gestapo tutsaklığının psikolojisi hem de gemideki atmosfer oldukça etkileyici bir üslupla anlatılıyordu.


‘Satranç’ romanı 1942’deki ilk baskısından sonra Alman yönetmen Gerd Oswald tarafından “Brainwashed” ismiyle 1960’da uyarlanmıştı. Çekoslovakya sineması da ‘Satranç’ romanından ilham alan filmler çekti. “Šach mat” (1963) ve “The Royal Game” (1980) Çekoslovakya merkezli ‘Satranç’ uyarlamalarıydı.


Gerd Oswald’ın uyarlaması, romanla aynı sıralamaya sahip bir anlatımla geminin kalkışını haber veren zille başlayan ve benzer bir kurguyu takip eden bir film. Ancak gemi Avrupa’dan Amerika’ya gidiyordur. Romandaki diyalogları da filmde görebiliriz. Alman Dışavurumculuğu’ndan izler taşıyan bu uyarlamada ışık ve gölgelerin kullanımı, eğik açılar 1920’lerin dışavurumcu yaklaşımının somut karşılıklarıydı. Romana sadık bir uyarlama olan yapımda en önemli fark, sorgulayan ve sorgulanan arasına koyulan bir kadın gerginliğiydi. Kadın, filmde sorgulayan Alman subayı Bergen’le yakınlığını bırakıp, sorgulanan von Basil’le yakınlık kurar. Satranç şampiyonu ise romanda sarışın olduğu yazılıyken filmde esmer, bıyıklı adeta bir Ortadoğulu imajı verir. 1960’ta çekilen bu uyarlamanın, özellikle dışavurumcu öğeler taşımasıyla zamanın ötesine geçerek günümüzde de keyifle izlenebilecek bir film olduğunu belirtmekte fayda var.


Almanyalı yönetmen Philipp Stölzl’ın yönettiği yeni ‘Satranç’ uyarlamasında görüntü yönetmenliği, dekorlar, kostümler oldukça göz alıcı. Hem geniş planlardaki dış çekimlerde hem de iç mekân çekimlerinde incelikli işçilik kendini gösteriyor. Set ve kostüm tasarımı eğitimi alan yönetmen, anlaşılan eğitiminin nimetlerini yönetmenliğe geçtiğinde de kullanmayı sürdürüyor. Kariyerine uzun süre klip yönetmeni olarak devam eden Philipp Stölzl’ın parlak bir set kullanmaktaki başarısı tesadüf değil. Ancak “Satranç” filmini parlak bir klibe benzetmek haksızlık olur. Başarılı ışıklar, yerinde kullanılan ve görselliğin önüne geçmeyen müzikleriyle ana hikâyeyi bastırmayan mizansen unsurları filmin başarısını arttırıyor.

Yönetmen hikâyeyi, 1938 yılı Nazi Almanya’sı tarafından işgal edilen Avusturya’da varlıklı noter Josef Bartok’un yönettiği banka hesap bilgilerinden ötürü tutuklanıp baskı görmesi üzerinden oluşturmuş. Lüks bir bir otel odasına kapatılan Josef Bartok, kitapta olduğu gibi akıl sağlığını yitirmek üzereyken tesadüfen elde ettiği bir satranç kitabıyla hayata tutunmaya başlayacaktır. Türlü psikolojik tahribatları sırtlayıp tutsaklıktan kurtulduktan sonra ise, New York’a giden gemide dünya satranç şampiyonuyla karşı karşıya gelip tek seferlik bir müsabakaya katılır.

Philipp Stölzl’ın “Satranç” uyarlaması, romandan farklılaşmış özgün bir uyarlama. Eski monarşistlerin mülklerini ve banka hesaplarını kontrol eden bir noter olarak karşımıza çıkan Josef Bartok, tutsaklığından kalan şizofreniyle artık sürekli yanında eşinin olduğunu düşünür haldedir. Gemi de romandaki gibi New York’tan Buenos Aires’e değil, Avrupa’dan New York’a gidiyordur. İlk uyarlamada Nazi bayrakları ve askerler gösterilmezken, bu uyarlamada Avusturya bayrağının indirilip yerine Nazi bayrağının asılmasını dramatik bir kuru içinde izleriz. Romanda satranç kareleri yatak örtüsüyle eş değer tutulurken bu kez yatağın demirleri bu görevi görecektir. Gemide yaşananlar da farklı bir kurguyla gösterilir. Romanın sonu, gemide ucu açık bırakılırken yeni uyarlamada öykü bir finale bağlanır.

Hem Stefan Zweig’ın ‘Satranç’ romanını okumak hem de 1960 yapımı ve 2021 yapımı filmleri birlikte izlemek uyarlama kavramının benzer ve farklı taraflarını görmek adına meraklıları için keyifli bir entelektüel uğraş vaat ediyor.

Rıza Oylum Kimdir?

1984 İstanbul doğumlu. İstanbul Kültür Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde lisans, Trakya Üniversitesi’nde aynı alanda yüksek lisans eğitimi aldı. Varlık, Virgül, Agora, RadikalGenç, Birgün, Cumhuriyet Kitap, Film Arası, Kitapçı,, ve gibi farklı mecralarda sinema ve edebiyat merkezli metinler yayımladı. Uzakdoğu Sineması, Rus Sineması, Alman Sineması, Ortadoğu Sineması, Dünya Yönetmenlerinden Sinema Dersleri, Doksanlar, Dünya Yazarlarından Yazarlık Dersleri ve İran Sineması kitaplarını yazdı. Ulusal ve uluslararası festivallerde jüri, küratör ve yayın editörü görevlerinde bulundu. Türkiye’de ve yurtdışında ülke sinemaları üstüne konferanslar verip workshoplar yaptı. Halihâzırda bir vakıf üniversitesinde sinema tarihi dersleri veriyor. Seyyah Kitap’ın genel yayın yönetmenliğini sürdürüyor.

Çok sevdiğim İtalyan bir şairin (Bruno Tognolini) anne babası boşanmış çocuklar için yazdığı müthiş bir şiir var Filastrocca Dei Genitori Separati. Bu güzelliği paylaşmak için tamamını değil ama büyük bir kısmını, uyağını bozmadan çevirmeyi denedim.

Oluyor gerçekten işte
Ayrıldılar birbirlerinden
Ne yapabilirsin ki sen
Büyüklerse deliren

Bir attan daha deli
Daha kör bir köstebekten
Hiç hoş değil bu olan biten
Ama emin ol suçlu değilsin sen

Yıllar gelip geçtikçe
Doğru olduğunu anlarsın
Büyükler ayrılırlar ama
Sen bir bütün kalırsın

Bütün kalırsın daima
Zorlamalar, bahaneler, haksızlıklar arasında.
Büyükler delidir ama
Güçlüdür çocuklar da.

Atlatırsın bu dalgaları
Büyürsün bir sıçrayışta
Sonra belki ileride
Azcık deli biri olursun sen de.

Posted by: bluesyemre | May 22, 2022

We need to reinvent work to reduce the gender gap

Post-pandemic is an opportunity to design a future world of work that actually works better for women.
Image: Unsplash/Christina @
  • The latest PwC Women in Work Index report found that the COVID-19 pandemic disproportionality affected women and ethnic minorities.
  • The transition to automation and a net-zero economy will further widen the gender gap if it is not addressed now, argues an economist.
  • Companies need to re-think their policies about equal paid parental leave and flexibility to reduce the impact on women’s careers, she says.

When PwC released its 2022 Women in Work Index, the big reveal—that women had been set back by the pandemic by at least two years—was depressing, yes, but surprising? No.

By now, we all know that the imperatives of caregiving dragged more women than men out of the workforce, and kept them there. We’ve all read the stats which show that industries which employ more women, like hospitality, were hardest hit, and even in other sectors companies fired more women than men.

We know that people of color were hit worse than white people in rich societies. And we’ve heard so many calls for retraining, up-skilling, and general system-tweaking that would help get more women into growth areas of the workforce, that it’s hard to focus on the substance of them any more.

But Larice Stielow, a senior PwC economist and the lead author of the report, is calling for something more radical than tweaks. The pandemic, she said, was the biggest thing to happen to work since the global financial crisis back in 2008. What’s coming down the road—automation, and a wholesale change to a “net zero economy” as PwC phrases it—means that work has to change. This is an opportunity to make a plan.

Companies need to change their policies for everyone

Companies need to recognize that this post-pandemic moment is “a real opportunity to design a future world of work that actually works better for women,” Stielow said.

That means urgently re-thinking leave and flexibility policies. Crucially, flexibility to arrange work around caregiving and emergencies needs to be available to everyone, not just women. Mothers with children under 12 were three percentage points more likely to leave the workforce during Covid than similar fathers, the PwC report found, while there was only a negligible difference in every other group: Proof that a big reason for women leaving was “the burden of unpaid care work.”

Paid parental leave, meanwhile, should follow the Icelandic model where both parents get equal paid leave on a “use it or lose it” basis, meaning more fathers take longer leaves and women’s careers take a smaller hit, Stielow said. Affordable child care is the third part of the puzzle.

Governmental change takes a very long time, Stielow said, so companies can prove themselves progressive by leading the way on this change, and enhancing their reputation and attracting talent in the process.

Companies need to make a plan for minorities

Business already knows it needs to do more to make the workplace—from hiring policies to company culture—fairer for minorities.

But as companies plan their next big transitions—the post-covid return (or not) to offices, increased automation, and a much greater focus on sustainability—they have the opportunity to make plans that actually lead to equality, instead of maintaining the current unequal system. In the UK, for example, PwC discovered that unemployment had fallen over the past decade for every group except ethnic minority women, for whom it had risen. Those women were also paid almost 15% less than white men even when controlling for education, job title, and just about everything else the economists could think of.

ake the transition to net zero—whereby economies stop adding to the emission problem wrecking the climate—as an example: All the key areas of job growth like utilities, construction and manufacturing, are male-dominated, and without a concerted effort the transition to net zero will widen existing gaps in unemployment and pay. PwC suggests looking to women and ethnic minority women especially, in adjacent sectors that have transferrable skills.

“If we don’t now plan for the gender impacts of the net zero transition we’re only going to further increase the disparity and the job inequality between men and women,” Stielow said.

Posted by: bluesyemre | May 22, 2022

Şehirden kaçanlar: Ordu’da sanatçı bir çift

Şehirden kaçanlar serimizde bu hafta Ordu, Fatsa’da Gözde ve Cihan Gülbudak çiftine misafir oluyoruz. Cihan müzisyen ve yazar, Gözde ise bir tiyatro oyuncusu. İkisi de Türkiye’deki sanat ve edebiyat dünyasının yaratıcılıkları ve kendilerine özgün üretme biçimleriyle uyumsuzluğunu hissedince, “hakikati aramak, sahiciye ulaşmak” için Fatsa’ya gelmişler. “Üretmenin çeşitli hâlleriyle” ilgilendiklerini söyleyen çift, Cihan’ın “İsimsiz Kitap” adlı romanını sipariş üzerine evde basıyor ve ciltliyor. Kitabın basıldığı her bir sayfa, yine çiftin elinden çıkan taraklı ebru ile süslü. Kapaksa kitabın ana karakterlerinden yedi gözlü canavarın gözlerine okuyucunun dokunabildiği, Gözde’nin her kitaba özel olarak hazırladığı bir eser. Ciltlendikten sonra tutkalları temizlemek için sürülen karanfil yağı da kitabı okuyucuların üç duyularıyla hissedebildiği bir yapıt hâline dönüştürüyor. Bunun yanı sıra, Cihan yakında kucaklarına alacakları bebekleriyle yaşayacakları evi kendi eliyle inşa ediyor. Gözde “Kira çok büyük bir hırsızlık bence” diyor, bu da Gözde ve Cihan’ı kendi evlerini yapmalarına iten nedenlerden biri. Gözde ve Cihan emek harcayarak, düşüp kalkarak öğrenerek kendi emekleriyle bir şeyler üretmenin onları o aradıkları gerçekliğe, sahiciliğe onları götürdüğüne inanıyor.

Posted by: bluesyemre | May 22, 2022

Grafiklerle Türkiye’nin Kültür Ekonomisi 2022

Posted by: bluesyemre | May 20, 2022

36 Osmanlı Padişahı Belgeseli 

00:00 Giriş 00:36 Osman Gazi (1299 – 1326) 01:20 Orhan Gazi (1326 – 1359) 02:03 I. Murad (1359 – 1389) 02:56 I. Bayezid – Yıldırım Bayezid (1389 – 1402) 04:04 I. Mehmed (1413 – 1421) 04:56 II. Murad (1421 – 1451) 05:30 Fatih Sultan Mehmed (1451 – 1481) 06:43 II. Bayezid (1481 – 1512) 07:39 Yavuz Sultan Selim (1512 – 1520) 08:52 Kanunî Sultan Süleyman (1520 – 1566) 10:16 II. Selim (1566 – 1574) 11:54 III. Murad (1574 – 1595) 13:45 III. Mehmed (1595 – 1603) 16:29 I. Ahmed (1603 – 1617) 18:00 I. Mustafa (1617 – 1618 / 1622 – 1623) 19:52 Genç Osman (1618 – 1622) 24:15 IV. Murad (1623 – 1640) 28:20 İbrahim (1640 – 1648) 30:28 IV. Mehmed (1648 – 1687) 32:47 II. Süleyman (1687 – 1691) 34:15 II. Ahmed (1691 – 1695 35:00 II. Mustafa (1695 – 1703) 39:30 III. Ahmed (1703 – 1730) 41:53 I. Mahmud (1730 – 1754) 44:02 III. Osman (1754 – 1757) 46:11 III. Mustafa (1757 – 1774) 49:00 I. Abdülhamid (1774 – 1789) 53:15 III. Selim (1789 – 1807) 56:56 IV. Mustafa (1807 – 1808) 59:00 II. Mahmud ( 1808 – 1839) 01:02:03 Abdülmecid (1839 – 1861 ) 01:04:45 Abdülaziz (1861 – 1876) 01:14:38 V. Murad (30 Mayıs 1876 – 31 Ağustos 1876 ) 01:24:25 II. Abdülhamid (1876 – 1909) 01:31:46 Mehmed Reşad ( 1909 – 1918) 01:41:41 Mehmed Vahdeddin (1918 – 1922)

Posted by: bluesyemre | May 20, 2022

How Saudi Arabia is turning desert into huge farmlands

When most of us think of the Middle East and Saudi Arabia, we think of scorching sun, endless ocean of sand dunes, and one of the inhospitable climates on Earth, that wasn’t the case in the not-so-distant past. About 10000 years ago and before it was a place of rolling grasslands, forests, and jungles watered by torrential monsoon rains just like in tropical southeast Asia. Thanks to huge water resources deep beneath, Saudi Arabia could be able to transform desert into farmlands.

Yurt dışında ve Türkiye’de akademisyenlik yapan Sinan Küfeoğlu ikinci kez konuğumuz oluyor ve bize “akademinin karanlık yüzünü” anlatıyor. Türkiye’de akademinin açmazları neler? Akademisyen olmak zor mu kolay mı? Bir akademisyen neler yapar, neler yapmalı? Türkiye üniversitelerinde liyakat geçerli mi? Akademisyenlerin ne kadar bilimsel yayın yapması gerekir? Beyin göçü neden durdurulamıyor? Denklik nedir, nasıl alınır? Yurt dışından gelip Türkiye’de akademisyen olmanın şartları neler? Yüksek lisans veya doktora dersi vermek için ne lazım? Akademi neden giderek çölleşiyor? Akademik hiyerarşi bilimi engelliyor mu?

Posted by: bluesyemre | May 20, 2022

Çalışanların cehennemi: Türkiye #AkademikLink

Üniversitelerimiz, kamu ve maalesef bir çok sistem elemanı hep aynı şeyi söylüyor: “çalışırsan yanarsın, yat ve her ay başı maaşı al.” Yazık…..

Vakıf kütüphaneleri ile yayıncılar arasında telif kavgası Altı yayın meslek birliği, 12 vakıf üniversitesinden, kütüphanelerinden verdikleri ödünç kitaplar için telif ücreti talep etti Üniversiteler talebe olumlu yaklaşmadı, kütüphaneciler de yayınevlerine tepkili.

You can travel our whole world, and infinite others, through books. Better still, a good novel supplies an erudite tour guide and a caravan of colorful characters to accompany you along the way.

Apply this theory to your hometown, and you can delve even deeper. Peel back the layers of what could or what absolutely shouldn’t happen behind the closed doors of your neighbors, and you’ll see, hear, and smell your neighborhood anew.

American literature is big. It’s not easy to find your way around. So, Crossword-Solver used Goodreads data to build a new interactive tool for the armchair traveler: enter your zip code, and we’ll reveal the book set closest to you. Further down, we use the stats to discover the literary nature of each state and the towns where you’re most likely to find yourself in a book.

Key Findings

  • New York City is the most common literary setting in the U.S., appearing prominently in 2,609 books.
  • New York is also the most-seen state in literature, although California is number one if you discount both states’ top locations. 
  • Every novel set in Pearl Harbor is listed as ‘historical’ on Goodreads.
  • 92.59% of all books set in Bloomington, Indiana, belong to the romance genre.

Of course, you could use this tool to plan your road trip reading. Enter the zip codes from your various stopping points and see what goes on, fictionally, around your motel. But why leave your armchair when it’s all in a book?

Susan, bir müdür yardımcılığı rolü için girdiği 10 görüşme sonrasında bir teklif alacağından emindi ama başvurusu reddedildi. Bu yorucu sürecin ardından geribildirim istemekten çekindi ve bunun zaten bir faydası olmayacağını düşündü. Ancak, koçluk seanslarımızda geribildirim istemekle ilgili konuştuktan sonra geribildirim istedi. Böylece, gelecekteki iş görüşmelerinde ifade tarzını ve yaklaşımını nasıl değiştirebileceği hakkında değerli bilgiler edindi. Her soruya fazla ayrıntılı cevaplar verdiğini öğrendi. Ayrıca, ekibinin başarılarına fazla odaklandığı için görüşme yapan kişilerin kişisel başarılarını tam anlayamadığını keşfetti. Susan, bu geribildirime göre yaklaşımını değiştirdi ve iki ay sonra hayalindeki şirketten bir teklif aldı.

Her işe alım uzmanı ve yöneticisi geribildirim vermeyecektir. Bunun sebebi, işe alım yapan kişisinin ayrımcı veya kapsayıcı olmayan bir şey söylemekten korkması veya vakti olmadığı için boş iş pozisyonunu doldurmaya yönelmesi olabilir. Ancak, istemezseniz geribildirim alamazsınız. Aşağıda iş görüşmeleri sırasında veya sonrasında geribildirim istemek ve bundan ders çıkarmak için üç yöntem sunuyoruz.

İlk değerlendirme görüşmesinin sonunda geribildirim isteyin.

İlk görüşmenizde bir işe alım uzmanı (şirket içinden veya dışından) muhtemelen sizi biraz tanımak isteyecek, deneyiminizi ve maaş beklentinizi anlamaya çalışacaktır. Bu görüşmenin sonunda şöyle diyebilirsiniz: “Görüşmemize dayanarak, sizce deneyimim işin gerekliliklerini ne kadar karşılıyor?” Ardından cevabı deşifre edin.

İşe alım uzmanı sizi bir sonraki aşamaya çağırdıysa şöyle sorun: “Sizce gelecek görüşmelerde iş tanımına veya iş tanımı dışında kalan konulara göre vurgulamam gereken özel bir şey var mı?” Bu tür bir soru, normalde ilk görüşmede ortaya çıkmayacak değerli bilgiler sağlayabilir. Bu soru ayrıca, işe alım uzmanına işe alım yöneticisinin bakış açısını açıklaması için fırsat verir.

İşe alım uzmanı görüşme sürecine yeni başladıklarını veya başka adaylarla da görüşeceklerini söylüyorsa, büyük ihtimalle önde gelen bir aday değilsinizdir. Bu durumda “Bu rol için adaylığımı ortaya koymak için size başka ne bilgi verebilirim?” diye sorabilirsiniz. İşe alım uzmanı görüşmeye devam ederse daha fazla bilgi vermek için birkaç dakikanız daha olabilir veya bir sonraki şirketle görüşmenizde size yardımcı olacak bir geribildirim alabilirsiniz.

Her aşama sonrasında geribildirim isteyin.

İlk değerlendirme görüşmesini geçtikten sonra işe alım yöneticisiyle ve sonrasında panel görüşmelerinde çok sayıda insanla görüşürsünüz. İşe alım yöneticisiyle görüşmenizin sonunda “Sizce becerilerim ekibinize ve şirketinize değer sağlamak için nasıl kullanılabilir?” diye sorun. Buna verilen cevap, verdiğiniz mesajın açık olup olmadığını veya daha fazla ayrıntı vermeniz gerekip gerekmediğini anlamanızı sağlayacaktır.

Her görüşme sonrasında, görüştüğünüz kişilere ve işe alım uzmanına teşekkür e-postası atın. İşe alım uzmanına sonraki görüşmeler hakkında konuşmak için zamanı olup olmadığını sorabilirsiniz. Kabul ederlerse “Görüşme yöntemimi geliştirmem için verebileceğiniz bir geribildirim veya bilmem gereken özel odak alanları var mı?” diye sorabilirsiniz. Görüşme sürecinin içindeyken, süreçten elendikten sonrasına kıyasla daha fazla geribildirim alma şansınız olur. İşe alım uzmanları, uygun bir aday olmadığınızı düşünene veya bir teklif aldığınızı öğrenene kadar işe olan ilginizi canlı tutmak isterler ve her görüşme aşamasında başarılı olmanızı isterler.

Sürecin sonunda kültürel uyumla ilgili sorular sorun.

Kültürel uyum, işe dair tutumunuz, enerjiniz, duruşunuz ve yaklaşımınızla ilgilidir. Başvurunuz reddedilirse işe alım uzmanına şöyle sorun: “Sizce gelecekteki fırsatlar için kültürel olarak uyumlu muyum? Eğer değilsem ne sizin ne de kendi zamanımı boşa harcamak istemem.” Açık bir cevap alamayabilirsiniz ama denemeye değer.

Eğer bir geribildirim alırsanız öğrendiklerinizi uygulamaya koymak için aşağıdaki üç şeyi yapın.

Merakla dinleyin.

Not tutun ve geribildirimin altında yatan bağlamı derinlemesine anlayın. Bu aşamada tartışmak, söyleneni reddetmek veya deneyiminizi daha fazla açıklamaya çalışmak yersizdir. Bunun yerine, gelecek görüşmelerde kullanabileceğiniz içgörüler elde etmeye çalışın.

Aldığınız geribildirimin belirli bir kişinin veya grubun bakış açısını yansıttığını unutmayın. Bazı geribildirimler gelecekteki işler için uygulanabilir değildir. Örneğin, “Pratiğe daha hakim olan birine ihtiyacımız var” diyebilirler. Ancak, başka bir şirket yürütmeden ziyade stratejiye odaklanmanızı isteyebilir. Aldığınız her cevabı gelecek görüşmelerde soracağınız soruları geliştirmek için kullanın. Örneğin, “Pratiğe hakim birini mi, üst düzey strateji sağlayabilecek birini mi veya ikisini birden sunabilecek birini mi arıyorsunuz?” veya “Sizce işin ne kadarı uygulama, ne kadarı strateji geliştirme içeriyor?” diye sorabilirsiniz.

Geribildirimi bütünsel olarak analiz edin.

İşe alım uzmanları verecekleri geribildirimi nasıl karşılayacağınızı bilemeyeceği için bunu duygularınızı incitmeyecek şekilde yapmaya çalışırlar. Dolayısıyla, belirli bir cümlenin veya ifadenin altında başka anlamlar arayarak neden işe alınmadığınızı çözmeye çalışmayın. Görüşme süreci devam ediyorsa, geribildirimi daha iyi olmak için kullanın. Süreç sonlandırıldıysa görüşme yönteminizi ve yaklaşımınızı değiştirin. Her iki durumda da geribildirimi bütünsel olarak değerlendirin.

Kendinizi değil, yaklaşımınızı değiştirin.

Geribildirimler kişisel değildir. Kimse sizden kişiliğinizi değiştirmenizi beklemez. Zaten bunu siz de istemezsiniz. Rahat ve mantıklı olduğu durumlarda kendinizden taviz vermediğiniz sürece belirli bir ölçüde değişebilirsiniz. Ancak, gerçek benliğinizi göstermeyip tamamen farklı davranıyorsanız ekip, işlev veya şirket açısından kültürel uyumunuz düşük olabilir. Dolayısıyla, aldığınız geribildirimi görüşme becerilerinizi ve gelecek rollerdeki tutumunuzu geliştirmek için kullanın.


Sürecin sonunda reddedilip geribildirim almazsanız, bunu kişisel algılamayın. Çoğunlukla bu şahsınıza özgü bir durum değildir. İşe alınmamanızda şirket içi politikalar, yönetim değişikliği, farklı becerilere sahip birini aramaları veya iş ilanının iptal edilmesi ve kimsenin bunu size söylememiş olması gibi birçok sebep rol oynamış olabilir.

Unutmamanız gereken en önemli şey şudur: Susan gibi zamanı geldiğinde size uygun işi bulacaksınız. O da kendisine uygun olan işi bulduğunda başvurduğu diğer işlerin yanlış seçimler olacağını anlamıştı.

How libraries are leveraging digital content to engage students with alternate formats to learn more about:
How libraries of all types and sizes are expanding beyond ebooks to better reach students.
The continued rise of audiobooks.
The use of digital magazines to attract new users.
The webinar also discusses the implementation of streaming video to support curriculum and offer unique entertainment and cultural experiences…
Posted by: bluesyemre | May 18, 2022

The Nowhere Office

Uzaktan çalışma modeli pandemi öncesinde bazılarımızın hayatına bir şekilde girmeyi başarmış olsa da çoğumuz onunla pandemi sürecinde tanıştık ve bir süre sonra hayatımızın büyük bir parçası haline geldi. Covid-19’dan önce uzaktan çalışma pratiğine sahip olmayan şirketler dahi üzerine düşünme ve plan yapma fırsatı bulamadan çalışmalarını uzaktan gerçekleştirmeye mecbur kaldılar. Pandeminin yavaş yavaş sona erdiği bu dönemde ise çoğu çalışan ofislere dönüşün gerçekleşip gerçekleşmeyeceği veya hibrit çalışma düzeninin ne derece kalıcı hale geleceği konusunda endişelere sahip.

Julia Hobsbawm’ın The Nowhere Office: Reinventing Work and the Workplace of the Future adlı kitabı hem yeni çalışma düzeninde ofisin yerini tanımlamaya çalışıyor hem de iş yerleriyle ilgili eski alışkanlıklarımızı geride bırakırken yeni düzenin getirdiği çalışma şeklinden en iyi şekilde nasıl faydalanabileceğimize dair öneriler sunuyor.

Hobsbawm ofissiz çalışma dönemini (Nowhere Office Years) derinlemesine incelemeden önce işi dört evreye ayırıyor. Bunlardan ilki 1945 ile 1977 yıllarını kapsayan Optimizm Dönemi: Bu dönemde şirket kuruluşlarına ve hükümete olan güven oldukça yüksek. Teknoloji iş dünyasına girmiş durumda ve çok sayıda gökdelenin de tetiklediği büyüme ve gelişme duygusuyla insanların topluma ve iş yerlerine karşı iyimser bir bakış açısına sahip. Bir diğer evre ise 1978 ile 2006 yıllarını kapsayan Ara Dönem (Mezzanine Years). İnsanlar artık ofis ortamını bir önceki dönem gibi ihtişamlı ve etkileyici görmüyor, teknolojinin ve internetin varlığını da kanıksamış durumda. Üçüncü evre ise 2007 ile 2019 yıllarını kapsayan Ortak Çalışma Dönemi (Co-Working Years) yani profesyonel çalışanların “yetenek” olarak adlandırılmaya başladığı, teknolojinin negatif yönlerinin de gözetilmeye başlandığı ve mindfullness gibi terimlerin ortaya çıktığı dönem. Son evre ise 2020 yılında başlayan ve günümüze uzanan, kitabın da ana konusunu oluşturan Ofissiz Çalışma Dönemi (The Nowhere Office Years).

Ofisin her zaman varlığını sürdüreceğini öne süren Hobsbawm çeşitli sebeplerle insanların birbirleri etrafında olmaya ihtiyaç duyduklarını dile getiriyor. Bunu yaparken PWC UK yönetim kurulu başkanı Kevin Ellis’den tutun da BBC Radio 4 yöneticisi Mohit Bakaya’ya kadar çeşitli isimlerin görüşlerine de yer veren yazar, birçok insanın ofisleri fikir alışverişi yapmak için çok uygun yerler olarak gördüğünü ve ofiste yapılan fikir paylaşımlarının ya da ayaküstü edilen sohbetlerin üretim sürecine katkı sağlamakla kalmayıp bireyler için paha biçilemez bir deneyim sunduğunun da altını çiziyor.   

Yazarımıza göre bir diğer önemli mesele de zaman meselesi. Pandemi döneminde Zoom üzerinden yapılan görüşmeler beklenildiği gibi az vakit almamış aksine University of Chicago, Becker Friedman Institute’e göre Mayıs 2021’de çalışma saatlerinde yüzde 30’luk bir artış söz konusu. Buradan yola çıkılarak da haftalık çalışma süresinin dört güne indirilmesi fikri yayılmaya başladı. Buna göre daha çalışma günlerini azaltmak işe bağlı stresi bezmiştik hissini azaltmakta önemli rol oynayabilir. Fakat Hobsbawm bu noktada kritik bir noktaya değiniyor. Beş günde yapılması gereken iş dört güne sıkıştırıldığında iş stresinde veya yükünde herhangi bir azalma gözlemlemeyi beklemek anlamsız. Bu sebeple yeni bir sistem benimsemeden önce önemli olan neyin çalışıp neyin çalışmadığını belirlemek ve ona göre hareket etmektir.

Ayrıca Hobsbawm Nowhere Office anlayışı için önemli olan üç farklı grup çalışan profiline de dikkat çekiyor. Bunlar: Öğrenciler, Ayrılanlar ve Liderler, yani kariyerinin başında olanlar, kariyerinin ortasında ya da sonlarında olanlar ve beraber çalıştı insanların karar verme süreçlerinde etkiye sahip olanlar. Bu üç grubun da ofisten beklentileri ve ofis yaşamına katkıları çok farklı. Öğrenciler olarak adlandırılan ve çoğunlukla Z kuşağından oluşan kesim yeterli eğitime ve donanıma sahip olsa da sahada daha az deneyime sahipler, bu yüzden de alanında tecrübeli kişilerinin yanında olup onların deneyimlerinden faydalanmaya ihtiyaç duyuyorlar. Özgürlükçü kişiliklerinin yanında deneyime de ihtiyaç duydukları için birkaç gün de olsa ofis ortamına ihtiyaçları var. Hobsbawm’a göre Nowhere Office yaklaşımı Ayrılanlar olarak adlandırılan ikinci kesim için adete biçilmiş kaftan çünkü bu kesimin yeterince deneyimi, yeterince çevresi ve de teknoloji bilgisi olduğu için uzaktan çalışmaya oldukça uygunlar. Tek sorun ise ofisten ayrılmanın getirebileceği sosyal destek kaybı ile oluşan boşluk hissiyatı. Son grup olan Liderler ise bir nevi önceki iki grubun karışımı. Nowehere Office’de en büyük yük bu grupta çünkü yeni sistemde dengeyi kurmak onların omuzlarında.

Nowehere Office’de öne çıkan bir diğer grup ise tek başına çalışan girişimciler. Hobsbawm’ın organizasyonlara bu konuda tavsiyesi ise, beraber çalıştığı veya çalışacağı insanlardan bir şirkette uzun dönemli kariyere sahip olmalarını beklememek ve tek başına çalışan girişimcilerin yeteneklerinden de yararlanmak.

Hibrit çalışma sisteminden, çalışma sıklığı, networking ve çalışan esenliği kadar çeşitli açılardan istediğimiz anda istediğimiz yerden çalışmamızı sağlayan Nowhere Office anlayışını ele alan Julia Hobsbawm, organizasyonların yeni çalışma düzeninde başarılı olmalarını sağlayacak önemli tavsiyelerde bulunuyor.

The world’s largest database for public policy, with more than 3.2 million reports, working papers, policy briefs, data sources, and media drawn from a directory of more than 24,000 IGOs, NGOs, think tanks, and research centers. It includes over a million pages of premium content from leading publishers and restored from organizations that have disappeared.

Posted by: bluesyemre | May 18, 2022

İyi Bir Fikri Ölçeklendirmek Neden Zor?

Son birkaç yıldır uygulama bilimi veya ölçeklendirme bilimi olarak bilinen bir akımın ön saflarında yer aldım. Bu tür çalışmalarda bazı ürün, şirket veya sosyal programların büyüyüp başarılı olurken diğerlerinin yitip gitmesinin nedenlerini anlamaya çalışırız.

Görünüşte gelecek vaat eden bir fikrin geliştirilmesi sırasında etkililik ve kârlılığın kaybolmasına “voltaj düşmesi” deriz. Bu başarısız ölçeklendirmelerin hiçbir zaman tek bir sebebi yoktur.

Son 25 yıldır davranışsal ekonomist, büyük ve küçük şirketlere danışman ve Beyaz Saray’ın eski ekonomik danışmanı olarak deneyimlerime dayanarak beş etmen belirledim. Bu etmenlere voltaj düşmelerinin “hayati belirtileri” diyorum.

1. Yanlış Pozitifler

Bu durum, bir bulguyu aslında öyle değilken bir şeyin doğru olduğunun kanıtı olarak yorumlamaktır. Hatalı Covid testi sonuçları buna örnek olarak verilebilir. Ölçeklendirmede yanlış pozitif, bir fikrin voltajı olduğunu belirten hatalı bir göstergedir.

Yanlış pozitif, ünlü madde bağımlılığı önleme programı D.A.R.E.’de olduğu gibi zaman zaman istatistiksel bir hatadan kaynaklanır. Bağımsız bir araştırmanın umut vaat eden kısa vadeli sonuçlar ortaya koymasının ardından ABD Adalet Bakanlığı programa büyük kaynaklar aktardı. Ancak, bu çalışmayla ilgili birçok problem vardı. Çalışmada alkol ve marihuana dahil edilmeyip sigaraya odaklanılmıştı. Küçük bir örneklemle çalışılmıştı ve sonraki araştırmalar ve hatta meta-analizler çalışmanın sonuçlarını doğrulamamıştı.

Diğer durumlarda, yanlış pozitifler bilinçli yalanların sonucudur. Elizabeth Holmes ve Theranos’un çığır açtığı iddia edilen sahte kan tahlili teknolojisi bunun örneğidir.

Yanlış pozitifleri ortadan kaldırmanın çözümü, fikrin umut verici olduğunu mümkünse üç bağımsız araştırma sonucuyla göstererek doğrulamaktır. Gizli araştırmalar yürütülen şirketlerde çalışanlar sonuçları sorgulamaları yönünde finansal ödüllerle teşvik edilmelidir.

2. Nüfusu yanlı temsil eden örneklemler

Ölçeklendirmek istediğiniz girişimin etkililiğini güvenilir bir şekilde ortaya koyduktan sonraki adım “Bu fikir ne kapsamda başarılı olacak” sorusunu yanıtlamaktır.

Tüm girişim türlerinde potansiyel kitle anlaşılmalıdır. Bunu yapmanın bir yolu, test örneklemlerinin büyük ölçekte nüfusa uyarlanabilir olduğundan emin olmaktır. Aksi takdirde, sonunuz McDonalds’ın başlattığı, ancak seçim yanlılığı yüzünden başarısız olan Arch Deluxe girişimi gibi olabilir. Odak grubu araştırmasının katılımcıları yeni ürünü sevmiş olsa da bu katılımcılar ABD’de sadece Big Mac yemeye devam etmek isteyen çoğunluğu temsil etmiyordu.

Bu tür yanlılıkları ayıklamak için erken benimseyenlerin rastgele bir örneklemden geldiğinden emin olun. Ayrıca, araştırmanıza katılanların size doğruyu söylemek için uygun teşvikleri olmasını sağlayın. Bir ürünü satın alacağını söyleyen bir katılımcı “Gelecekte bu ürünü satın alacağım” yerine “Gelecekte bu ürünü alma seçeneğimin olmasından memnun olurum” demek istiyor olabilir.

3. Değiştirilemez Değerlerin Büyüyüp Ölçeklendirilemeyecek Nitelikte Olması

Bir fikrin veya kurumun kapsamlı bir şekilde güçlü kalabilmesi için sizi başarıya götüren değiştirilemez değerlerinizin ölçeklendirilebilmesi gerekir. Diğer bir deyişle, gizli tarifiniz “şef” mi yoksa “malzemeler” mi? İnsanlar klonlanamayacağı için iyi ölçeklendirilemez. Yeteneğe dayanan girişimler için de bu geçerlidir. Büyürken ihtiyacınız olan tüm yetenekleri almaya gücünüz yetmeyeceği için az sayıda ve üstün performans gösteren çalışanlar alabilirsiniz. Bu sebeple büyük ölçekli bir kalite kaybı, amansız bir voltaj düşmesi yaşanır.

Ancak, bu yaşam göstergesi sadece çalışanlarla ilgili değildir. Ölçeklendikçe düzenlemeler ve kaynaklarla ilgili kısıtlamalar, bağlılığa dair endişeler ve başka birçok mesele ortaya çıkabilir. Sonuç olarak, ölçeklendirmeyle ilgili bu kısıtlamalar hakkında araştırma yaparak fikrin bu kısıtlamalarla beraber hayata geçirilebileceğinden emin olmak gerekir.

4. Olumsuz Yayılma Etkileri

Yayılma etkisi, bir olay veya sonucun istenmeyen başka bir olay veya sonuca yol açmasıdır. Bunun klasik bir örneği, bir şehirde yeni bir fabrika açıldığında yarattığı hava kirliliğinin kent sakinlerinin sağlığını olumsuz etkilemesidir.

Ölçeklendikçe yayılma etkilerinin oluşma ihtimali önemli ölçüde artar. Genel denge etkileri veya pazardaki doğal değişimler temel nedenlerden biridir. Uber’in baş ekonomistiyken bunu ilk elden deneyimledim. Seattle’ın bir bölgesinde daha çok müşteri çeken bir kupon sistemini tüm şehre uyarlamaya çalıştığımızda fiyatlar arttı. Kullanıcılar daha ucuz ulaşım yolları bulduğu için sistem başarısız oldu.

Olumlu yayılma etkileri de vardır. Örneğin, bir sosyal medya platformu network etkileri sayesinde daha çok insanın katılmasıyla değer kazanır. Erken aşamalarda fikrinizi tasarlarken olumsuz yayılma etkilerinin farkında olmalı, olumlu yayılma etkilerinden faydalanmak veya bu tür etkileri oluşturmak için fırsatlar yaratmaya çalışmalısınız.

5. Maliyet Tuzağı

Başarılı bir ölçeklenme için fikrinizi sevecek insanların sayısını belirlemek kadar bu fikir için ne kadar para ödemeye istekli olduklarını belirlemek de önemlidir. En önemlisi, bu hizmeti sağlamak için gereken maliyeti bulmaktır.

Girişiminizi tasarlarken iki tür maliyet hesaplamalısınız: Sabit başlangıç maliyetleri ve devam eden operasyon maliyetleri.  Yeni bir ürün veya hizmeti oluşturmak için gereken araştırma ve geliştirme çalışmalarına yapılan tek seferlik bir yatırım, sabit başlangıç maliyetinin bir örneğidir. Bu tür ön maliyetler karşılanabilir. Ancak, operasyon maliyetleri girişiminizin kan kaybetmesine sebep olarak voltaj düşmesine yol açabilir. Yenilikçi ve bilimsel temelli sağlık startup’ı Arivale, önleyici sağlık hizmetlerini değiştirmeyi hedeflerken hizmetleri için elverişli bir ücret belirleyemediği için birkaç yıl içinde iflas etmişti.

Ölçeklendirmede maliyet tuzağından kaçınmak için uygulanabilecek bir strateji, ölçek ekonomilerinden faydalanmaktır. Elon Musk bu yöntemi tüm girişimlerinde başarıyla uyguladı. PayPal ile internet bankacılığı dünyasının dönüşümünde rol oynadığı zamandan bu yana giriştiği tüm büyük inovasyonlar ölçek ekonomilerinde başarılı oldu. Tesla’yı düşünün. Tesla’nın muazzam başarısı en önemli iki parçasının ölçek ekonomileriyle üretilmesine bağlıydı. Hem piller hem de güneş enerjisi üretim hücreleri çok sayıda ve çok daha ucuz bir maliyetle üretilebiliyordu. Buna ek olarak, Tesla’daki her şey “makineler yapan makinenin”, yani ileri düzey ve tamamen otomatik bir üretim tesisi olan, Musk’ın tutkulu ifadesiyle “Uzaylı Savaş Gemisinin” verimliliğini artırmaya yönelikti.

Başka bir stratejiyse üst düzey yeteneğe dayanmayan modeller oluşturmaktır. Üst düzey performans gösteren çalışanlar bulmak ve bu çalışanlara ödeme yapmak ölçeklendikçe fahiş hale gelir. Bunun çözümü, müşterilere tam değer sağlayan ürünleri ortalama performans gösteren çalışanlarla bile teslim edebilmektir.

Bu konuda konuşma yaptığımda Leo Tolstoy’un romanı Anna Karenina’nın meşhur açılış cümlesine başvuruyorum: “Mutlu aileler birbirine benzer. Mutsuz ailelerin mutsuzluklarıysa aileye özgüdür.” Benzer şekilde, ölçeklendirilebilir fikirler birbirine benzer. Ancak, her ölçeklendirilemeyen fikrin ölçeklenememe sebebi farklıdır. Ölçeklendirmenin farkı, aşmanız gereken beş temel engelin olmasıdır. Bu engelleri öngörüp önleyebilirseniz fikrinizi mümkün olan en yüksek voltajla ölçeklendirebilirsiniz.

İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) ve Medyascope işbirliğiyle hazırlanan “Nasıl bir Dünya? Nasıl bir Türkiye?” programının “Türkiye Mutlu mu?” başlıklı 103. bölümüne Nebi Sümer ve Sidar Gedik katıldı.

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

#Savaş ve #Edebiyat (Gazete Duvar Kitap Sayı 206)

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

How did #WoodyAllen become Woody Allen? 

A documentary about Woody Allen’s life and career.

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

#Mongolia 4K

Peaceful Relaxing Music and Meditation in Mongolia Meadow Landscape is ideal for Relax, Sleep, Study, Meditation, Zen, and Yoga.

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

#Edebiyat ve Emek (Gazete Duvar Kitap Sayı 207)

İngiliz Yayıncılar Birliği TikTok’ta yapılan paylaşımların 2021 yılı kitap satışlarını rekor seviyede artırdığını açıkladı. 

Sema Adalar Utkueri /

22 Nisan 2022’de’da yayımlanan haberde; İngiliz Yayıncılar Birliği’nin verilerine göre İngiltere’de geçtiğimiz yıl toplam kitap satışı %5 artarak 6,7 milyar GBP’ye ulaştı. 2021 yılının ilk üç ayında kitabevlerinin pandemi nedeniyle kapalı olduğu göz önünde bulundurulduğunda toplam satış rakamlarındaki artışın olağanüstü olduğu belirtiliyor. 

Veriler geçtiğimiz yıl kurgu kitaplar ile çocuk ve gençlik kitaplarına talebin arttığını gösteriyor. En çok satan beş gençlik kitabının dördü ise TikTok’ta kitap paylaşımlarının yapıldığı #BookTok etiketiyle trend olan kitaplar. 

Peki nedir bu TikTok ve #BookTok?

TikTok kullanıcıların kısa videolar oluşturup paylaşabilmesini sağlayan bir sosyal medya uygulaması. 2016’da kurulan ve özellikle gençler ve genç yetişkinler arasında hızla yaygınlaşan TikTok’un 155 ülkede 1,2 milyar aylık aktif kullanıcısı var. 

Wallaroomedia’nın yayımladığı araştırmaya göre TikTok kullanıcılarının %60’ını Z kuşağı oluşturuyor. Z kuşağı bazıkaynaklarda 1996 yılından itibaren gösterilse de aslında 2000 yılından günümüze uzanan bir kuşağı temsil ediyor. Z kuşağının en önemli özelliği özgüvenlerinin son derece yüksek olması. Ayrıca teknolojinin de verdiği yetkiye dayanarak hızlı ve analitik düşünme yetisine sahipler ve özgürlük konusunda bir hayli keskin çizgileri var. Teknolojinin içine doğan bu nesil, bilgiye çok çabuk ulaşmaya alışık olduğundan çok çabuk sıkılabiliyor ve onları oyalamak çok da kolay değil.

Z kuşağının genel özellikleri ile 60 saniyelik hızlı, eğlenceli videolarla kendilerini ifade ettikleri TikTok platformunun yapısı birebir örtüşüyor. TikTok kullanıcıları içeriği sadece tüketmiyor, %83’ü kendi videolarını oluşturup paylaşıyor. 

TikTok kullanıcıları sevdikleri kitaplarla ilgili çektikleri videolarını #BookTok etiketiyle yayımlıyorlar. TikTok tarafından yapılan açıklamaya göre #BookTok etiketiyle yapılan paylaşımlar Nisan 2022 itibarıyla 49,7 milyar kez izlenme rakamına ulaştı. 

BookTok’un en hızlı ulaşılabilecek kitap kulübü olduğunu söyleyenlerin sayısı da az değil. Kullanıcılar tavsiye ettikleri kitabı, okurken ağladıkları, korkudan tırnaklarını yedikleri veya heyecandan yerlerinde duramadıkları anları, kitabın finalinde neler hissettiklerini bir dakikanın altında bir süre içinde diğer kullanıcılarla paylaşabiliyor.

TikTok sadece yeni kitapların değil önceki yıllarda basılanların da okunmasını sağlıyor

BookTok kitap satış rakamlarını arttırırken hangi kitapların satılacağını da belirliyor. Sadece yeni çıkanlardan değil #BookTok trendi sayesinde önceki yıllarda basılmış olan bir kitabın satışı da hızla artabiliyor. 

Örneğin; 2017 yılında raflarda yerini alan Adam Silvera’nın They Both Die at the End (Ve Sonunda İkisi de Ölür) kitabı #BookTok ile trend olunca 2021 yılının en çok satan kitabı oldu. Bonnier Yayınevi’nin açıklamasına göre 2014 yılında basılan E. Lockhart’ın We Were Liars (Yalancılar) kitabı #BookTok paylaşımları sayesinde 2021 yılında son yedi yıldaki satış toplamından dört kat fazla satıldı. Bir diğer çarpıcı örnek ise 2016 yılında ilk yayımlandığında 21 bin adet satılan Colleen Hoover’ın “It Ends With Us” (Bizimle Başladı Bizimle Bitti) kitabı. 2020’nin son aylarında #BookTok etiketiyle paylaşım yapılmaya başlandıktan sonra kitabın satışı 450 bin adete ulaştı.’da Martine Paris’in 11 Mart tarihinde yayımlanan haberinde Barnes & Noble Kitap Direktörü Shannon DeVito, #BookTok fırtınasının Barnes&Noble’ın satışlarını beklemedikleri şekilde nasıl patlattığını şöyle anlatıyor, “Pandemi nedeniyle evlere kapandığımız dönem genç yetişkinlerin kitap okuma alışkanlıklarında rönesansa yol açtı. 2020 yılının yaz aylarında satışlarda artış görmeye başladık. O güne kadar toplam birkaç yüz adet satılan Adam Silvera’nın They Both Die At The End (Ve Sonunda İkisi de Ölür) ve Madeline Miller’in The Song of Achilles (Akhilleus’un Şarkısı)kitabı iki-üç hafta içinde on binlerce satıldı. #BookTok’ta tavsiye edildiğini sonradan fark ettik.” 

DeVito e-kitap ya da online kitap satışlarının yeterince talep görmemesine çok şaşırdıklarını belirtiyor ve ekliyor, “Genç yetişkinler kitabevlerinden basılı kitap satın almayı tercih ediyor. Ayda on kitap alan var. Kitabevine gelip kitap satın alıyorlar, videolarını çekiyorlar ve bunu kendilerini ait ve özgür hissettikleri TikTok’ta paylaşıyorlar.” 

TikTok kullanıcıları diğer sosyal medya platformu takipçilerinden bağlılıkları ve topluluğa aidiyet hissetmeleri ile ayrılıyor

Elisabeth A.Herris’da TikTok ile diğer sosyal medya platformlarının satışlara etkisini Billie Eilish örneği üzerinden karşılaştırıyor. Instagram’da 97 milyon, Twitter’da 6 milyon takipçisi olan Grammy ödüllü ünlü şarkıcının yazdığı otobiyografik Billie Eilish kitabı 2021’de yayımlandı. Bu kadar ünlü ve milyonlarca takipçisi olan yazarın kitabının liste başı olması beklenirken sadece 64 bin adet satılması özelikle 1 milyon dolar yatırım yapan yayıncısında büyük hayal kırıklığı yarattı. 

Z Kuşağı
Barnes&Noble Arizona mağazası #BookTok standları Tali Arbel/AP Photo

Satışlarda yaşanan devasa #BookTok etkisi elbette yayıncılık dünyasının da iştahını kabartmakta gecikmedi. Barnes and Noble, Waterstones ve Half Price Books gibi büyük kitabevleri platformun başarısını promosyonlarla destekliyor ve bu rüzgârdan olabildiğince fazla yararlanmaya çalışıyor. Kitabevleri platformda trend olan kitapların sergilendiği #BookTok standları açıyor. Amazon ve Goodreads “BookTok Made Me Do It” (Bana Bunu BookTok Yaptırdı) etiketiyle platformda önerilen kitapları kategorize ediyor.

Pazarlama yöntemlerinden biri olarak TikTok’u aktif bir şekilde kullanan Waterstones Kitabevi’nin direktörü James Daunt #BookTok ile ilgili, “BookTok gençleri kitap okumaya özendiriyor. Harry Potter yıllarından beri görmediğimiz sayıda genç ve genç yetişkin #BookTok’un yükselişi ile tekrar kitabevlerine gitmeye başladılar. Bu sayede sadece yeni çıkanlar değil klasikler de heyecan yaratmaya başladı. Son 3-4 haftadır Amerika’da James Joyce’un Ulysses kitabı çok sayıda satıldı. TikTok’ta her şey eğlence, beğeni ve coşku üzerine kurulu ve aynı kuşaktan insanlar bunu çok zekice gerçekleştiriyorlar. Onlar bizim genç satış elemanlarımız,” diyor ve gülümseyerek ekliyor, “BookTok sayesinde saçlarını maviye boyayan insanların düzgün saç modeli olanlardan daha çok kitap satabildiğini anlamış olduk.” 


© Zeeuws Museum, Image: Anda van Riet

On 27 April 2022, the project MEMEX (MEMories and EXperiences) facilitated a NEMO Webinar about inclusive digital storytelling and how to contribute to stronger social cohesion amongst marginalised communities at risk of sociocultural exclusion. MEMEX is developing an app that allows people to interact and connect with outdoor heritage with the aim of shaping a more inclusive society.

Have a look at the recording of the NEMO Webinar below to learn how MEMEX promotes social cohesion through collaborative, heritage-ICT (Information and Communications Technology)-related tools that provide access to tangible and intangible cultural heritage (CH) and facilitate encounters, discussions, and interactions between communities at risk of sociocultural exclusion. The speakers included Corinne Szteinsznaider (Michael Culture Association), Alessio Del Bue (Italian Institute of Technology of Genoa), Cristina Da Milano (ECCOM), Fran Gracia Badiola (Interarts) and Ivo Oosterbeek (Mapa das Ideias).

MEMEX is an example of how cultural heritage and its re-interpretation and reuse through digital storytelling is a key medium in shaping a more inclusive society and creating inclusive audience development strategies. Webinar participants were introduced to the audience & mobilization engagement strategy and digital storytelling that have been developed by the project. Strategic similarities and differences are showcased with learnings from three project pilots in Paris (France), Lisbon (Portugal) and Barcelona (Spain).

The pilots did not only allow the participants to gain new skills about digital storytelling, MEMEX was also able to test its app and develop it further. The speakers shared insights into the challenges that they experienced during the pilots, such as difficulties with using the technology and drop-outs of participants. They also shared achievements such as that the participants felt heard and that they felt more connected to the city/ area where the pilot took place. Participants were also pleased that they were able to increase their digital skills.

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

Sessiz Kitapların Sesli Dünyası

İşe gidip gelirken, çalışırken, evde iş yaparken, koşarken, yemek pişirirken… Sesli kitap dinlemek için bolca zaman ve yer var. Web siteleri, mobil aplikasyonlar ve kimi sosyal medya hesapları, “okuyucu dinleyicilere” ücretli-ücretsiz onlarca sesli kitap seçeneği sunuyor. Kolayca erişim sağlayabileceğiniz edebî ya da akademik sesli eserlerin oluşum-gelişim süreci ve mecra alternatiflerinin izini sürdük.   

İlknur Akgül Ardıç /

Bookinton olarak son dönemin dijital trendlerinden biri olan “sesli kitapları” gündeme taşımak istedik. İlk etapta görme engelliler için halkın gönüllü okumaları ile başlayan sesli kitap sektörü, profesyonel seslendirmeciler ve sesli kitap platformlarının ilgisi ile Türkiye’de hızla büyüdü. Eğitim kurumları ve milli kütüphaneler dâhil, farklı mecralar yüzlerce eser ve ders kitabını online kütüphane/kitaplık ya da mobil aplikasyonlardan sunarken, “dinleyici-okuyucuya” iyi bir kulaklık edinip eseri seçmek kalıyor!

Sesli kitapların seslenme süreci

Seslendirilecek eser belirlendikten sonra, yayınevi ve bazen yazarla birlikte kitabın kadın ya da erkek, kim tarafından seslendirileceğine karar veriliyor. Bunda eserin içeriği büyük rol oynuyor. Sonrasında seslendirme sanatçısı belirleniyor ve kayıt sürecine geçiliyor. Özel olarak oluşturulmuş stüdyolarda gerçekleşen ses kayıtları, örneğin 200 sayfalık bir kitap için yaklaşık bir ay sürüyor. Sesli kitap oluşturmanın her aşamasında farklı uzmanlıktaki kişiler işe dâhil oluyor. En nihayet eser, platformların standartlarına uygun şekilde sesli kitap hâline geliyor. Mümkün olduğunca çok kitabı sesli kitap hâline getirmeyi isteyen platformlar, buna yayınevleriyle birlikte karar veriyor. Bu aşamada seslendirilecek kitabın sesli haklarının kimde olduğu en önemli faktörlerden biri. 

Sesli Kitaba İlgide Z Kuşağı Önde

“Sesli kitap platformlarında en çok kişisel gelişim ve mesleki motivasyon kitapları aranıyor”

QR Yazılım ve Eğitim Teknolojileri A.Ş.- Cem Suratoğlu

QR Yazılım ve Eğitim Teknolojileri A.Ş.’den Cem Suratoğlu sesli kitap platformları ve gelişimini değerlendirdi.

Ülkemizdeki sesli kitap platformları ve gelişimi ile ilgili görüşleriniz nelerdir?

Son yıllarda inanılmaz derecede kullanılmaya başlandı. Özellikle Z kuşağının ilgisini çekiyor. Onların öğrenme becerileri diğer jenerasyonlardan farklılıklar gösterdiği için sesli ve görüntülü içerikli dijital yayınlara ilgileri var. Sesli kitaplar hem erişim hem de kullanım kolaylığı bakımından oldukça avantajlı. 

Sektör ne kadar büyüyecek? 

Türkiye sesli kitap platformları henüz doyma noktasına gelmedi. Birçok yayınevi kitaplarını bırakın sesli formata çevirmeyi, elektronik formata döndürmeye dahi yanaşmıyor. Bu nedenle önümüzdeki yıllarda sesli kitap platformları daha çok gelişecek ve büyüyecek.

Okunan eserler neye göre seçiliyor?

Okunan eserler bazen kullanıcı/müşteri isteklerine göre seçiliyor bazen de kütüphaneciler ve yazarlardan oluşan danışma kurulumuzun önerileriyle belirleniyor. 

Sizin en iyi bulduğunuz beş sesli kitap hangileri?

  1. Nutuk – Atatürk
  2. Kürk Mantolu Madonna – Sabahattin Ali
  3. 1984 – George Orwell
  4. Küçük Prens – Antoine de Saint-Exupery
  5. Kumarbaz – Dostoyevski 

Yükselen yazarlar/kitaplar hangileri?

Sesli kitap platformlarında en çok arananlar kişisel gelişim ve mesleki motivasyon kitapları. Biz de özellikle bu alanlarda yayın yapan yayınevleri ve yazarlarla çalışmayı uygun buluyoruz.

Sesli kitaplarla ilgili deneyimleriniz göz önüne alındığında neler eklemek istersiniz? 

Maalesef birçok yayınevi yayınlarını sesli/elektronik formata dönüştürme konusunda hâlâ çekimser.  Bu durum özellikle yazarların, eserlerinin illegal ortamlarda paylaşılması kaygısının sonucu. Sesli ve e-kitapları çok daha etkin DRM (Digital Rights Management) çözümleri ile güvence altına almak bu kaygıyı ortadan kaldırır. Özellikle yayınevlerinin kendilerinin ve yazarlarının eserlerini güvence altına alabilmelerini sağlayacak modellerle devam etmek sektörün önünü açar ve gelişmesini sağlar.

“Sesli kitap dünyası nitelikli, düzgün konuşabilen sanatçıların teşvikiyle gelişebilir.”

İzmir Devlet Tiyatrosu Sanatçısı Gerçek Özkök Yağcı

İzmir Devlet Tiyatrosu Sanatçısı Gerçek Özkök Yağcı, sektörü tiyatrocular ve seslendirme sanatçıları açısından ele aldı.

On yıl kadar önce İzmir Atatürk İl Halk Kütüphanesi’ndeki “görmeyenler bölümü” için gönüllü okumalar yapmaya başlayan İzmir Devlet Tiyatrosu Sanatçısı Gerçek Özkök Yağcı çocuk kitapları seslendirdi ve birkaç tane kısa roman okudu. Ardından denemeleri ve daha çok Açık Öğretim ders ve sınav kitaplarını seslendirdi çünkü bunlara İl Halk Kütüphanesi’nde çok ihtiyaç vardı. Soru kitaplarının seslendirmesi yoktu ve Açık Öğretim Fakültesindeki görme engelli öğrenciler bu eksiklik yüzünden çalışamıyordu. Yağcı ile seslendirme sektörünü tiyatrocular ve seslendirme sanatçıları açısından ele aldık.

İyi bir seslendirme sanatçısında olması gereken nitelikler nelerdir?
Bence ilki ses rengidir. Belli bir karakteristiği olan, insanda seslendirdiği karakterin duygusunu yaratacak bir ses rengine ya da buna uygun konuşabilecek ses aralığına sahip olması gerekir. Artikülasyonun çok düzgün olması lazım. Konuşurken bazı harfleri çıkarmak, açık ve anlaşılır konuşmak zordur. Yanlış konuşma ya da hatalı ses çıkarmaya hem alışkanlıklar hem de ağız, dil ve diş yapısı gibi fiziksel etmenler sebep olabiliyor. Bence düzgün ve akıcı konuşmak çok önemli. 

“Hız, hareket ve görsellik teknoloji çağının yaşamsal dinamiğinin değişmez parametreleri oldu.”

Dramaturg ve Öğretim Görevlisi Füsun Ataman

Dramaturg ve Öğretim Görevlisi Füsun Ataman, yazar ve dramaturg kimliğiyle sesli kitapların olanaklarını anlattı.

Dramaturg ve Öğretim Görevlisi Füsun Ataman, “20. yüzyılın buluşları, sanayi ve teknolojideki gelişmeler, yazınsal alışkanlıklarımız kadar seyir ve dinleme alışkanlıklarımızı da değiştirdi. Alışkanlıkların değişmesi, görsel ve işitsel bombardıman altında olmamız, okuma alışkanlıklarımızı da etkiliyor. Hız, hareket ve görsellik teknoloji çağının yaşamsal dinamiğinin değişmez parametreleri oldu. Hayatın giderek artan bir ivmeyle hızlandığı, görselleştiği ve dijitalleştiği bu ortamda eski alışkanlıklar hantal kalıyor. Okumanın eski biçimleri de bu sürece dâhil,” diyor.

Kitapların sesli kitap olarak okunmasının radyo oyunu mantığıyla örtüştüğüne değinen Ataman, “Deneyimli sanatçıların, seslendirme ya da canlandırmaları ve yönetmenlerin bakış açısıyla eserler, çok daha etkili biçimde alımlayıcısına ulaşıyor. Bu alan da radyo oyunu mantığıyla örtüşüyor. Eser farklı kişiler, farklı seslerce okunurken kimi betimlemeler ses efektlerine dönüştürülebiliyor. Böylece eser kısalıyor, dinleyiciler zaman kazanıyor,” diye ekliyor. 

Ataman ayrıca, “Anlatıcıya ve farklı karakterlerin diyaloglarına indirgenen bir eserde birçok betimlemenin okunup seslendirilmesine gerek kalmıyor. Bu çalışma elbette bir başka yazarın ya da dramaturgun müdahalesini gerektiren bir uyarlama faaliyeti aslında. Radyo oyununda olduğu gibi okunacak eser, ses efektleri ve işitsel unsurlarla, bazen birden çok karakterin yer almasıyla yeni bir uyarlamaya dönüşüyor,” diyor. 

Sesli Kitap Dünyasında Neler Oluyor?

  • Kitap dinleme oranı 2020’nin sonlarına doğru yüzde 112 arttı.
  • Sesli kitaplar, dijital pazarın yüzde 10’u.
  • 2020’in ortasına kadar Storytel’de 4,2 milyon saat kitap dinlendi.
  • Audioteka’da kitap dinleyenlerin sayısı yüzde 67 arttı.
  • 2020 yılındaki 7 milyar 855 milyon TL’lik kitap perakende cirosunun 77 milyon TL’lik kısmı sesli kitaplara ait.
  • Sesli kitap pazar değerinin 2027 yılında 5 kat büyüyerek 15 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
  • Yayınevlerinin sesli kütüphaneleri büyüyor.
  • Yayınevleri cephesinde sesli kitabın öncülerinden Can Yayınları’nı, Doğan Kitap, Yapı Kredi Yayınları, Hep Kitap, İnkılâp, Okuyan Us gibi yayınevleri takip ediyor. 
  • Kadınlar daha çok dinliyor.
  • En çok 35-44 arası yaş grubu sesli kitap dinliyor. 
  • En çok dinlenen saatler 22.00-00.00 arası.

En Çok Okunan Kitapları Seslendiren Seslendirme Sanatçıları

Tilbe Saran, İbrahim Selim, Akın Altan, Zeyno Burcu Temel, Şerif Erol, Mazlum Kiper, Mert Fırat, Murat Eken, Okan Bayülgen.

Seslendirme yapan seslendirme sanatçısı olmayan ünlüler: Yetkin Dikinciler, Gülse Birsel, Sevinç Erbulak.

Kendi kitaplarını seslendirenler: Ayşe Kulin, Murat Menteş, Pucca, Yılmaz Erdoğan.

Sesli Kitap İndirebileceğiniz Uygulama ve Araçlar

Sesli Kitap Dinleyebileceğiniz Siteler


Sesle Kitap (site yenileniyor)  
Seslenen Kitap
Kitap Yurdu
724 Dinle (Turkuvaz Kitap)
Günışığı Kitaplığı (Storytel üzerinden)
BKM Kitap


Türkiye Görme Özürlüler Kitaplığı-TURGOK
Dokuz Eylül Üniversitesi Sesli Kütüphane
Sesli Kitap Arşivi  
İBB Sesli Kütüphane
Milli Kütüphane
İTÜ Online Kütüphane
Milli Kütüphane Konuşan Kitaplık
TRT Dinle
Marmara Üniversitesi Sesli Kütüphane
Sabancı Vakfı

Takip Edebileceğiniz Bazı YouTube Kanalları

Akın Altan
Nesin Yayınevi
Sesli Kitap Dünyası
Youtube/Fıçıda Diyojen
Bizim Kütüphane

2021’in Favori Sesli Kitap ve Yazarları Kimler?

Storytel’in açıkladığı verilere göre 2021’de en çok dinlenen 10 sesli kitabı: Ben, Kirke, Camdaki Kız, Sapiens, 1984, Harry Potter ve Zümrüdüanka Yoldaşlığı, Hayata Dön, Harry Potter ve Ateş Kadehi, Hayvan Çiftliği, Şeker Portakalı, Kral Kaybederse.

En Çok Dinlenen İlk 10 Yazar

Gülseren Budayıcıoğlu, Ahmet Ümit, Fyodor Dostoyevski, Zülfü Livaneli, George Orwell, Ayşe Kulin, Yuval Noah Harari, Madeline Miller, Sabahattin Ali, Lev Nikolayeviç Tolstoy.

2021’in En Çok Dinlenen İlk 10 Sesli Çocuk Kitabı

Harry Potter Serisi, Dedemin Bakkalı, Oh Ne Ala Memleket, Abartma Tozu, Cingo, Küçük Prens, Masal Masal İçinde, Anlatsam Film Olur-Kral Şakir, Açlık Oyunları, Ah Bir Kedi Olsam.

Orijinal dilde sesli kitap dinlemek isterseniz tıklayacağınız adresler
Lit2Go (farklı sitelerden dinlenebiliyor.)
Loyal Books
Mind Webs
Open Culture
Libby by Overdrive
Project Gutenberg
Learn Out Loud
Free Classic Audiobooks
Digital Book

Diğer dosyaları incelemek için tıklayın.

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

Bezmiâlem Vâlide Sultan Kültürel Mirası Projesi

Bezmialem Vakıf Üniversitesi Genel Sekreteri Dr. Zeynep Görmezoğlu ve bağlı idari birimleri nezdinde 2018-2020 yılları arasında yürütülen ve Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü ortaklığında, İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) tarafından desteklenen “Bezmiâlem Valide Sultan Kültürel Mirası Projesi”nin en önemli çıktısı olan “Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Koleksiyonu” nun sesli ziyaret videosu çekimi gerçekleştirilmiştir. Projenin akademik danışmanı, koleksiyon sergi alanının küratörü ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Başkanı olan Prof. Dr. Nuran Yıldırım tarafından hazırlanan video, aynı zamanda Engelliler Haftası kapsamında işaret diline çevrilerek bu alanda farkındalık yaratılmıştır. Ziyaretçilerin çevrimiçi olarak koleksiyon alanımızı ziyaret edebilmelerini ve tüm eserler hakkında detaylı bilgi edinebilmelerini sağlamak amacıyla çekilen bu video sayesinde, köklü bir geçmişe sahip olan Üniversitemiz; kültürel mirasa verdiği önemi göstererek, bu zengin mirasın sürdürülebilirliği açısından ve her alanda fırsat eşitliği yaratılması adına, koleksiyon alanımızı engelli bireylerin de ziyaretine sunmuştur. Proje ile birlikte, Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi bünyesinde bulunan; tarihi arşiv niteliği olan kitap, belge, defter, albüm, sanat eserleri ve müzelik objelerden oluşan görsel koleksiyonun tasarlanması, mekânın müzecilik standartlarına uygun bir şekilde kurulması ve sergileme koşullarının sağlanması gerçekleştirilmiştir. Projenin akademik danışmanı, koleksiyon sergi alanının küratörü olan ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nuran Yıldırım’ın müzecilik tarihi ve müze kurma bilgileriyle koleksiyon alanının çağdaş müzecilik standartlarına uygun hale getirilmesi süreçlerinde, proje yürütücüsü Üniversite Genel Sekreteri Dr. Zeynep Görmezoğlu, proje eş yürütücüsü Üniversite Rektörü Prof. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu ve proje ekibiyle yaptığı çalışmalar ile birlikte, üniversite Yapı İşleri Direktörlüğünün mühendislik çalışmalarıyla ve Kütüphane Direktörlüğünün yapmış olduğu arşiv çalışmalarıyla “Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Koleksiyonu Sergisi” adıyla son derece kapsamlı ve nitelikli bir eser ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca, bu çalışmalar ışığında koleksiyonun 360 derece sanal turu hazırlanarak, tüm halka açık çevrimiçi hizmet verilmektedir. Tüm bu çalışmalara ek olarak, proje sürdürülebilirlik çalışmaları kapsamında, engelliler haftası özelinde engelli bireyler de düşünülerek, koleksiyon alanının işaret dili videosu çekilerek halkın hizmetine sunulmuştur. Videonun yayına hazır hale getirilmesinde Engelsiz Öğrenci Birimimize, Kütüphane ve Dokümantasyon Direktörlüğümüze ve Kurumsal İletişim Direktörlüğümüze teşekkür ederiz.

360 derece sanal tur için:… adresini ziyaret edebilirsiniz.

Posted by: bluesyemre | May 17, 2022

Tarihi Kentlerin Hafızası: Kent Arşivleri ve Müzeleri

Tarihi Kentler Birliğinin 21’inci yılına özel, Tarihi Kentlerin Hafızası: Kent Arşivleri ve Müzeleri kitabı yayımlandı. ÇEKÜL Vakfı tarafından hazırlana kitap, uzmanların kaleminden kent müzeleri kavramına ve TKB’nin müzecilik yaklaşımına yakından bakıyor.

Tarihi Kentlerin Hafızası: Kent Arşivleri ve Müzeleri, alanın uzmanları tarafından yazılan makaleleri biraraya getiren, farklı kentlerden müze fotoğraflarının da eşlik ettiği zengin bir kitap. Tarihi Kentler Birliğinin müze yaklaşımını “aidiyet” kavramı üzerinden ele alan kitapta Ahmet Ömer Erdönmez “TKB’nin Türkiye’de Müzeciliğe Katkısı”, Ahmet Onur Altun “Kırsal Hafıza Mekânları: Köy Müzeleri”, Kibele Eren “Tarihi Kentler Birliği Müze Eğitimleri”, S. Yeşim Dizdaroğlu “Eğitim Mekânı Olarak Kent Müzeleri”, Ayşen Kılıç Özarslantürk “Koruma Politikaları ve Kent Yaşamında Müzeler” ve Doç. Dr. Nevra Ertürk “Müzelerde Risklere Hazırlık” başlıklı yazılarıyla kent müzelerine farklı perspektiflerden bakıyor. Kitap, son bölümünde TKB’nin 2016 yılından bu yana düzenlediği Müze Özendirme Yarışmasına odaklanarak, yarışmanın içeriğine ve işleyişine dair bilgileri aktarıyor; başlangıcından bugüne, yarışmaya katılan tüm kent ve müzeleri fotoğraflarıyla birlikte yansıtıyor. Tarihi Kentlerin Hafızası: Kent Arşivleri ve Müzeleri kitabı, kapanışı Tarihi Kentler Birliği Müze Envanteri ile yapıyor. Envanter, sayıları her geçen gün artan müzelerle birlikte, sürekli olarak güncelleniyor.

Anadolu’nun farklı ölçekte tarihi kentlerinde müzelerin gelişimi ve niteliğinden eğitim ve korumaya, doğal afetlerin doğal ve kültürel mirasa etkisinden müze yapısının kent ve kentliyle etkileşimine müzeciliği geniş bir çerçevede ele alan kitap, belediyeler ve alanın uzmanları için önemli bir referans niteliği taşıyor.

Kenti ‘o kent’ yapan tarihsel serüveni canlı tutmak, tarihsel dokusuyla, mekânlarıyla, adap erkânıyla, ilişki biçimleriyle tanıdık hale getirmek, geçmişle bugünü birbirine bağlayıp geleceğe uzanmak, kent müzeleri ve arşivlerini, kent kimliğinin yapılanmasında belirleyici bir konuma taşıyor. Kentin geçmişi ve kültürüyle uyumlu bir değişime katılan ve kentli bilincine sahip hemşeriler yaratan kent müzeleri, Tarihi Kentler Birliğinin titizlikle üzerinde çalıştığı konu başlıklarından biri. Kentliyi ortamından koparan ve geçmişine yabancılaştıran dönüşümün yıkıcı etkisini gideren kent müzeleri farklı insanları ortak bir kimlikte buluşturmaya, kaynaştırmaya ve kentleriyle barıştırmaya hizmet eder. Bu yapılardaki tarih, sivil ve yerel bir tarihtir. Kent müzesi, kavram olarak, bir kentte yaşanan yerel sivil tarihin belgelenmesi, bir araya getirilmesi ve sergilenmesine karşılık gelir.

Kendini korumaya çalışan kentler, el yordamıyla da olsa ilk müze örneklerini 90’lı yılların hemen sonunda vermeye başladı. Bu konudaki ilk adım, 1999 yılında Erzincan’ın Kemaliye ilçesinde belediye, kaymakamlık ve ÇEKÜL gönüllülerinin girişimiyle atıldı. Kısa süre sonra, 2002 yılında, Kastamonu Valiliğinin çabasıyla, Cumhuriyet Döneminin ilk usta mimarlarından Vedat Tek’in eseri olan Kastamonu Hükümet Konağında halkın bağışladığı belge ve objelerle Kastamonu Kent Tarihi Müzesi kuruldu. Onları, 2004 yılında İzmir’de onarılan eski İtfaiye Binasında oluşturulan, ileri teknolojiyle desteklenmiş Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM) izledi. Aynı yıl Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursalıların yoğun desteğiyle, yine eski bir yapı olan Adliye Binasında Bursa Kent Müzesini hayata geçirdi.

ÇEKÜL ve TKB’nin çağrısıyla açılan başarılı ilk örneklerin ardından TKB üye belediyeleri müze çalışmalarını hızlandırdı. Böylelikle ÇEKÜL Vakfının önemli kavramlarından biri olan kent müzeleri, Tarihi Kentler Birliğinin kuruluşuyla önemli ivme kazandı, 2011 yılına gelindiğinde Samsun’da yapılan TKB toplantısında alınan “her kente bir kent müzesi” kararıyla kent müzeleri, artan uygulama örneklerinin nitelikleriyle de başka bir boyut kazandı. 2012 yılında 360’ı aşkın üyeye sahip olan TKB’de, belediye başkanlarının konuya gönüllü yaklaşımları ve çalışmaları sayesinde yaygınlaşan kent müzeleri ile kent envanteri, kent arşivi, kent belleği giderek daha büyük bir bilinç ve çalışma disipliniyle ele alınır oldu.  Bugün Tarihi Kentler Birliğine üye 460 belediyenin 289’unda müze açıldı; 65 müzeninse kuruluş çalışmaları sürüyor.

A time travel in streets of cities around the world 1920s – including , New York City, Chicago, San francisco, London, Berlin, Paris and more..

Posted by: bluesyemre | May 16, 2022

#Istanbul, Turkey (8K Video Ultra HD Drone Video 120FPS)

Real 8k Ultra HD Video 1000fps, 120fps, 60fps, 30fps For Your 8K HDR Resolution Device- Apple TV, IPad Pro, Apple XDR, LG Qled TV, Samsung Oled TV, Smart TV, Sony Device, Samsung Technology, Roku and your others 8k device. You can also use to Home, Shop, Living Room , Office , Lounge , Waiting Room, gym, airport, hospital, Hotel, Showroom, Restaurant, Guest house, Relaxing Room, And More! This videos you can use for learn Nature, about place, River, etc with UltraHD resolution.

Total Numbers Of Clips In this video are – 57 1. Old City Of Istanbul 00:00 2. Galata Tower in Istanbul, Turkey 00:10 3. Bridge Istanbul 00:18 4. Drone Shot Istanbul Bridge 00:26 5. Istanbul City Aerial Drone View 00:33 6. Istanbul, Eminonu 00:42 7. Historical Old Streets of Istanbul 00:55 8. Aerial View of Skyscrapers and Construction of Large Buildings with Tower Cranes 01:06 9. Istanbul International Financial Center Will Host Banks Capital Finance Technologies Islamic 01:14 10. Istanbul Landscape From Above 01:22 11. Istanbul Old City From Air 01:29 12. galata tower istanbul 01:35 13. Panning left across Istanbul’s Blue Mosque and its hilltop view 01:45 14. Istanbul, Eminonu 01:53 15. Rumeli Hisari Istanbul Bosphorus Aerial Drone 02:15 16. Istanbul Maltepe Bosphorus Aerial View 02:25 17. Grand Bazaar Located in Istanbul 02:36 18. Istanbul Balat Turkey 02:48 19. Istanbul City 02:57 20. bosphorus istanbul 03:04 21. Golden Horn Bridge & Istanbul Traffic 03:15 22. Istanbul in Pandemic Days 03:22 23. Istanbul Domes 03:29 24. Istanbul Sunset Panorama 03:37 25. Aerial view istanbul drone 03:440 26. Ancient Architecture of Istanbul 03:53 27. Istanbul Balat Turkey 04:00 28. Largest Mosque in City, Istanbul 04:12 29. Suleymaniye Mosque, Fatih, Istanbul 04:33 30. Istanbul Galata Tower 04:40 31. View of Prince Island in Istanbul Turkey 04:47 32. Ancient Galata Of Istanbul 04:56 33. Istanbul Skyscrapers in Turkey 05:08 34. Istanbul TV Tower on Hill with Epic View Over All of Istanbul, Turkey at Dusk 05:15 35. View of Bosphorus Istanbul 05:24 36. Third Istanbul Bridge 05:30 37. Sultanahmet Park, Istanbul, Turkey 05:36 38. Roofs of Old Istanbul Against the Background of the Sea 05:42 39. Sultanahmet Square in Istanbul, Turkey 05:48 40. Bosphorus Istanbul 05:55 41. Grand Bazaar Roofs Istanbul Aerial View 06:07 42. Istanbul 06:36 43. Skyscrapers and Slums in Istanbul Turkey 06:46 44. Suleymaniye Mosque in the Istanbul 06:57 45. Istanbul Rumeli Castle top view 07:06 46. Museum in Istanbul, Turkey 07:15 47. Istanbul Prince Islands Mansion Aerial View 07:27 48. Istanbul Maltepe Bosphorus Aerial View 07:43 49. Aerial View of Istanbul 07:50 50. Istanbul City Golden Horn Aerial View 07:59 51. Roofs of Old Istanbul and Life Traffic in Turkey 08:29 52. Istanbul Bebek Bosphorus Marine And Boats Aerial View 08:37 53. Istanbul Beylerbeyi Palace 08:54 54. Istanbul Bosphorus And Waterside House Aerial View 09:09 55. Istanbul Historical Peninsula And Hagia Sophia 09:20 56. istanbul 09:40 57. Aerial view of Maiden’s Tower and Istanbul Bosphorus 09:50

Posted by: bluesyemre | May 16, 2022

Nasıl iyi bir hikaye anlatıcısı olunur? #AnnaVital

For almost 20 years The Canadian Electronic Library has been used by hundreds of Canadian libraries as an authoritative source for Canadian E-books, government and policy documents.

Trojman Corporation and Coherent Digital have developed a new version with more content and a new platform – Canada Commons.

Canada Commons is used by all kinds of libraries – academic, corporate, government, legal and public. It brings rare, hard-to-find content from Canada that’s relevant to a wide range of studies including sociology, anthropology, business and economics.

No other database has such extensive coverage of Canadian materials with

  • 25,000 Ebooks from scholarly and independent publishers
  • 180,000 Public Policy Papers from Think Tanks and Government Sources
  • Over 200,000 titles available now; new titles added daily!
  • A 4,000 entry directory of Canadian research and government organizations

Posted by: bluesyemre | May 16, 2022

How does #music impact us? (#DWDocumentary)

Music affects all levels of the human brain, and directly affects our emotions. Music shapes us in the womb, touches us deeply and can even drive us to perform at our peak. And it can help us to live healthier and happier lives. Neuroscientists like Peter Vuust and Stefan Kölsch are researching the secrets of rhythms and melodies by studying how our brains function and develop. From the University of Bergen in Norway, Stefan Kölsch believes that music may help our bodies to activate healing powers better than many drugs can. When we cook, we hum along to pop songs on the radio. We clap to the beat when a particularly groovy song comes on. Peter Vuust from the Music in the Brain Institute in Aarhus, Denmark, has researched the secret of the groove and knows why there are some songs we just can’t sit still to. In sports, high-energy beats can also motivate better performance. Tom Fritz from the Max Planck Institute in Leipzig has discovered that if we produce the music ourselves during training, we are even more effective. This documentary examines the positive influence music has on us – from infancy to old age.

Haftalık canlı yayınları izleyebilmek, yaz kulübünü incelemek ve üye olmak için:

Posted by: bluesyemre | May 16, 2022

Platon’a göre eğitimin amacı

Posted by: bluesyemre | May 16, 2022

Akademik Algoritma ve Akademisyen Halleri

Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’nün klasik eseri Homo Academicus nihayet Türkçeye kazandırıldı. Bu zorlu işin üstesinden gelen Nazlı Ökten, Arzu Nilay Karasu ve Eren Gülbey’i kutlarım. Çeviriye yardımcı olan bir ekip daha var. Hepsine teşekkürler. Çevirmenlerin onca yardımcı notuna rağmen Türkçe okuması bile oldukça meşakkatli olan bu metnin orijinalini kavramak, Allah bilir, ne kadar ön bilgi gerektiriyordur. Sadece Fransızca bilmekle çevrilecek bir metin gibi görünmüyor. Bu metnin herhangi bir Fransız akademisyen için bile “ağır” olduğunu düşünüyorum. Türkçesi de öyle; ama çevirmenlerimiz, eksik olmasınlar, bizi yalnız bırakmıyorlar. Kitap, benzerlerine göre mümkün mertebe akıcı bir Türkçe ile çevrilmiş.
Laf aramızda, böyle metinleri seviyorum. Çünkü sosyal bilim metinlerinin kolay lokma olmasını bekleyenler sanki az değil gibi. Sırf metin oldukları için alelade bir köşe yazısına ayıracağımız zaman ve özenin yeterli olmasını istiyoruz bu metinleri okurken de. Tabii ki baskın Amerikan tarzıdır bu. Yayınla-geç, oku-geç, “8 yaşındaki bir çocuğa anlatır gibi ifade et” yayıncılığı: Tek bir mesajın olsun, kriterlere uy, prospektüs gibi standart yaz, metni yayın kalıbına oturt, başvur. Oysa Bourdieu’nünki gibi çok katmanlı ve ince terminolojiyle örülmüş metinleri okuyabilmek için ciddi bir hazırlık ve aşinalık gerekiyor. Fizik öğrenmek için iyi matematik bilmek gerektiği gibi. Böyle metinler karşısında bir fizik teoreminin matematiksel ifadesine baktığımızda hissettiğimiz gibi hissediyoruz aslında. Tam da bu yüzden metni başarısız buluyoruz. Bu bir haksızlık, dahası sorumsuzluk bana sorarsanız. Böyle bir eser için birçok yan cümlesi olan uzun cümlelere ve şartlı-olasılıklı düşünmeye karşı evvela iyi idmanlı olmak gerekiyor. Bourdieu’nün tüm metinleri, ilk cümleden itibaren bu hazırlıkları okuyucusundan açıkça talep ediyor.
Fransızca orijinali 1984’te yayınlanan bu kitap, 1968 öncesi ve sonrasında Fransız yükseköğretim sistemindeki iç çekişmeleri ve değişimi konu alıyor. Fransa 68’inin göbeğinde üniversiteler vardı hatırlarsanız. Bourdieu, bu değişimi anlamlandırabilmek için kapsamlı nitel ve nicel veri setleri oluşturuyor, onları sistematik olarak sunuyor ve birçok açıdan analiz ediyor. Fakat kitap, bugün alışkın olduğumuz gibi sade suya veri listeleri dizip kaba bir çıkarımın etrafında hafif hafif uçuşmuyor. Bu ampirik zemin üzerinden modern bir toplumda kutsallaştırılan yükseköğretim sistemine içeriden bakarak, akademik alanın ve dolayısıyla makbul bilimin nasıl yeniden üretildiğine dair de eleştirel bir çerçeve çiziyor. Yani, eleştirdiği gibi yaparak, bilim kisvesine girerek bilimsel çabayı öznesiz bir veriye indirgemiyor, verinin arkasındaki özneyi aşmaya, verili olanın ötesine doğru, toplumsalın ufkuna bakmaya çalışıyor. Bu nedenle bu kitap, Bourdieu’nün diğer eserleri gibi, 21.yy’ın ağır popülist büyük vericiliği karşısında hala direnebiliyor. Okuyucuda akademik bir antikayı kurcalama gibi bir nostalji hissi yaratmıyor. Taze kalabilmiş bir kritik-ampirik perspektife sahip.
Kitabın, Bourdieu’nün diğer eserlerine kıyasla, Türkçeye daha da geç çevrilmesi bence manidar. Hatta çevirinin basılması da gecikmiş. İlkin bir devlet üniversitesi yayıneviyle anlaşılmış; ama anlaşma bozulmuş ve kitap bir özel üniversite yayınevinden çıkmış. Kitabın içeriğini bilince tüm bu süreç manidar geliyor işte. Çünkü Bourdieu, bu kitabı için “yakılacak kitap” demiş. Kitap, Fransız yükseköğretiminin öyle bir tarihsel röntgenini çekmiş ki “hoca çıplak” dedirtiyor okuyucuya. Fransız entelijansiyası için hala demirden bir leblebi olan bu eser, Türk entelijansiyasının dikkatini ne kadar çekecek bakalım? Daha doğrusu bizim hocalar, böyle kapsamlı bir tarihsel akademi eleştirisine henüz ne kadar hazır?
Türkiye’de de—özellikle bir akademisyen olarak—akademi eleştirisi yapmak, neredeyse ateşten gömlek giymek. Akademinin “konforlu” eleştirisinden anladığımız genellikle taşra üniversitelerini kınamak oluyor. Onlara vurmak serbest. Sanki taşrada olan metropolde olmuyormuş gibi yapıyoruz. Bourdieu, bu eğilimi yarım asır evvel Fransa’da da gözlemiş. Taşra akademisi başka, taşralının merkez akademilerdeki halleri başka, üst tabakanın merkez akademiyi yukarıdan aşağıya yeniden üretimi başka, bu kurumların ulusal ve uluslararası rekabet ilişkileri başka.
Taşradaki çatışma, taşradan (yerli) olanlar ile merkezin taşraya göndermek üzere yurtdışında okuttuğu seçilmişler arasında. Mesela avcı dergiler, taşraya mal ediliyor. Avcı dergi demek, atama kriterlerini karşılayacak şekilde yayın yapan ancak güvenilir olmayan yayın prosedürleri uygulayan dergiler demek. “Uluslararasılaşan kaliteli akademisyenler” bu dergileri haklı olarak lanetliyor. Çünkü kadro için değerlendirildiğinde ne yazdığınız değil ne kadar yazdığınıza puan veriliyor. Bu dergiler, bu sistemi kullanıyor; ya da bu sistem, bu dergileri yaratıyor aslında. Ancak bu dergilerin lanetleyenler, uluslararası yayıncılığı tartışmasız kabul ediyor ve onu akademik yayın yapmanın en iyi yolu olarak gösterip dokunulmazlaştırıyor da. Zaten en mükemmel sistem ortadayken neden burada uygulanmadığını sorgulamak ve Türkiye toplumunu köylü kurnazlığıyla itham ederek üst tabakadan siyasal destek devşirip taşrada hayatta kalma savaşını kazanmak. Yani birileri diğerlerine karşı kendini refleksif olarak olarak savunuyor. Ama tabii ki akademi ve bilim ile kendileri arasında bir fark da gözetmeyerek. Bu savunmaya bir ilahi amaç atfederek.
Gencecik akademisyenler, felsefi anlamda bilimden bihaber olarak “bilimin kabesi ABD’dir, orada ne yapılıyorsa burada da öyle yapmalıyız” diyebiliyor. Bu sırada o “evrensel” düzeni burada da tesis edip korumak için polisiye önlemler öneriliyor ve şaşılacak derecede polisliğe de heves ediliyor. Yani daha fazla denetleme talep ediliyor. Bunu talep edenler denetlemeyi de kendileri yapmak istiyor. ABD’deki sistem de bu zaten. Taşradaki “yerlinin” arkasındaki kampüs polisine karşı, uzaktan gelenin çevresini sarmış kutsal-evrensel akademi polisliği yarışıyor. Editörler mi güçlüdür yoksa rektörler mi? Dolayısıyla bu tartışmada da taraflar kendi dayandıkları duvarları kutsuyor. Biri milli güvenlik, diğeri bilimsel liyakat bayrağıyla çıkıyor sahaya. Oysa mesele bilim değil, akademi pastasının paylaşılması.
Bu konuları sosyal medya hesaplarımda sık sık gündeme getiririm. Bourdieu’yü de rahmetle anarım. Geçtiğimiz günlerde Twitter hesabıma şunları yazmıştım:
Yıllardır burada iyi dergilerde yayınlanmış bilimsel araştırmalarda çok ciddi ve sistematik hatalar yapıldığını, bilimin teori hilafına araştırmaya indirgendiğini, araştırmanın da anlamanın hilafına veriye indirgendiğini, teorinin yerine de “hazır paket istatistiki veri analizi modellerinin” ikame ettiğini anlatırım.
Bilimsel bilgi genelin bilgisidir ve bilgiyi genelleştiren her zaman teoridir. İstatistik verisi, gözlemle kısıtlıdır ve gözlemi sınamaya yarar. Tikel ile tümel ilişkili ama farklıdır. Ne kadar tikel gözlersem tümele o kadar yaklaşırım, doğru bir yaklaşım değildir. Tümelin doğası soyuttur, teoriktir. Bilim, bir teorisi çabasıdır.
Araştırmaların işçiliğinden çok yayın yerine göre itibar gördüğünü, bilim yayıncılığının üniversiteler dışında tekelleştiğini, bu tekelin kadroları belirlediğini, müesses akademinin bilimi uysallaştırarak kendi kurumsal çıkarları için asimile ettiğini de anlatırım. Yanıbaşımızdaki akademiyi biçimlendiren bu uluslararası bilim yayıncılığının uluslararası medya devleriyle doğrudan-dolaylı ilişkili olması ilginç değil mi?
Akademide kadro alabilmek için şart olduğundan sorgusuz sualsiz uyduğumuz ama bu hegemonyayla yüzleşmemek ve bilişsel çelişkilerden kaçmak için her zamanki gibi aşırı kutsallaştırdığımız şu indeksleri yapan, meşhur bir çok uluslu şirket; ve bu şirket, bugün en güçlü küresel piyasa istihbarat ajansı. Yani serbest piyasanın en üstün müdahale aracı. Piyasa aktörleri arasında sadece bilgiyi yöneterek asimetri yaratabilme gücünü elinde tutan bir tekel.
Bunlar sizce “komplo teorisi” mi? Atama yönetmelikleri orada, şirket bilgileri orada, şirket ciroları ve karlılıkları orada, yayıncılık düzeni orada, akademilerin kurumsal yapısı orada, biliminsanlarının üzerindeki baskı orada. Bu düzenle uyumlu olan, onu tehdit edene deli der tabii.*
Tıpkı Bourdieu’ye dedikleri gibi. Onun bu kitabına neden “yakılacak” dediğini şimdi daha iyi kavrayabiliriz. Çünkü diyor Bourdieu, bu kitap otoriteleri rahatsız ettiği için günahkâr görülüp yakılmayacak, bir çelişki olduğu için kendi kendini imha edecek. Çünkü bu eleştiriler, bir kabile üyesinin “kabile sırlarını” ifşasıdır. Yani Bourdieu kendi kendini hedefe koyuyor. Bir sosyolog olarak akademik kimliğine saldırıyor. Kitap boyunca hangi satırda kimin konuştuğunu nasıl bileceğiz? İşte buna refleksivite deniyor. Yani araştıranın araştırdığı şeyle münasebetini de mümkün mertebe teşhir edip herkesin önünde sorgulaması. Öznenin nesneden—ya da tersi—bağımsız olduğu büyüsünü bozması. Nesnellik bu yüzden “açıklık” demek değil işte. “Nesnel” akademi analizleri çok görüyoruz; ama bu analizlerin sadece nesnel olması, onları güvenilir yapar mı? Nesnellik, çok ciddi bir şeyi saklıyor olmasın? Özneyi? Nesnellik, şeffaflık; şeffaflık da anlamak demek değil. Bu yüzden Bourdieu, nesnelliğin ötesine uzanıp şeffaf olmaya çalışsa da anlama konusunda öznelliğinin tekrar altını çiziyor ve bize “bu kitabı okuyup yakın” diyor. Bu muazzam bir sosyal bilimci tavrı. Bugün kesinliklerle konuşan nesnelci bilimcilerin kavramadığı bir incelik. Bu yüzden Bourdieu’nün yaptığı, bindiği dalı kesmek olarak görüldüğü için delilik. Oysa onun yaptığı, ayağımızın altındaki halıyı çekmek.
Böyle meseleleri konuştuğum doktora öğrencisi olan bir dostum, yanlış hatırlamıyorsam amcasının bir anısını anlatmıştı. Nobelli bir biliminsanına memleketin en ileri biyokimya laboratuvarını gezdiriyorlar. Amcası da bu laboratuvarların birinde akademisyen. Gezi bitiyor, heyecanla bekliyorlar hoca ne diyecek diye. Hoca diyor ki “burada harikulade çalışmalar var… ama bilim yok.” Soğuk bir hava esiyor, herkes birbirine bakıyor; ne demek ki bu? Bu nasıl mümkün olur? Dünyanın saygın dergilerinde yayınlar yapılıyor, sıralamalarda yüksek puanlar toplanıyor? Nasıl “bilim yok?”
Sosyal medya hesaplarımda bu tartışmaları yaptığımda pek az üniversite talebesi ve akademisyenin ilgisini çekebiliyorum. Sonuçta, ortalama üniversite öğrencisinin talebi, meslek akreditasyonu. Ortalama üniversite hocasının talebi de kadroya yeniden atanma şartlarını sağlamak oldu. Akademiyi—hem de en müessesleşmiş halini—tartışmak, Türkiye için “cahilliğe övgü” olarak tanımlanıyor. Başka türlü bir akademi değil, “dünya çapında” kabul görür haliyle cari akademinin muhafazası “ilericilik” addediliyor. Kendi halimdeki bu sayıklamalarıma katılan isimlerden biri Sosyolog Levent Ünsaldı’ydı geçenlerde. Sayın Ünsaldı, yanlış bilmiyorsam, şu an Fransa’da bir üniversitede çalışıyor. Ayrıca Heretik Yayıncılık’ta herkesin hep atıfta bulunduğu ama belli ki pek kimsenin de okumadığı klasik sosyal bilim eserlerini “Türkçe söylemek” için “depikliyor.” “Kimse okumuyor” diyorum; çünkü Ünsaldı, satış sayılarıyla atıf sayılarını karşılaştırınca atıfların büyük olasılıkla orijinal kaynaklar okunmadan yapıldığını söylemişti bir keresinde.
Son sözü Ünsaldı’ya veriyorum. Ünsaldı, Fransa’daki güncel durumu şöyle anlatıyor:
“Her şey o kadar bağlantılı ki. Örnek: Uluslararası sıralamalarda Fransa üniversiteleri ortalama sıralarda yer alır. Sebep: Ekseriyetle Fransızca öğretim ve yayın. Çözüm: Özellikle Paris’te bir sürü üniversite ve enstitüyü birleştirerek devasa büyüklükte yeni üniversiteler kurdular. Bu arada güvencesizliği kural, çakılı kadroyu istisna haline getirdiler. Bugün bir lisans programının yüzde 60’nın sözleşmeli personelle yürütülmesi artık sıradandır. Hızlarını alamadılar kamuda, yayın yapan-yapmayan, proje getiren-getirmeyen ayrımlarını tesis ettiler. Büyük paralar, iyi sözleşmeler; iyi endeksli dergilerde İngilizce yayın yapan-proje getirenlere akmaya başladı. Teknik işler, projeler ön plana çıktı, yayın fetişizmi coştu. Sonuç: Bu sene Fransa ilk 100’e hiç olmadığı kadar üniversite soktu. Macron şahsen mutluluğunu ifade etti. Peki, soru? Tüm bunların öğrenciye, eğitim kalitesine, nitelikli araştırmacılara, yayınlara, fikri hayata, bilime ve bunun ötesinde de topluma katkısı ne oldu? Koca bir hiç.”**


Homo Academicus, Pierre Bourdieu, Çev. Nazlı Ökten, Arzu Nilay Kocasu, Eren Gülbey, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2021, 300 s.

Posted by: bluesyemre | May 15, 2022

Ağaç Kurdu #UğurGüneySubaşı

Asırlık bastonuna dayanmış halde gayet güvenli bir şekilde tahtında oturduğunu zannederken birdenbire hakkın rahmetine doğru koşar adım yürüyen Kral Süleyman’ın hüzünlü hikayesini bilirsiniz değil mi? Hani küçük bir ağaç kurdunun Kral Süleyman’ın asasını hınzırca kemirene ve onu kırana dek bu şekilde aylarca kalmış ya kral! Ta ki bostan korkuluğu gibi küt diye yere yıkılana kadar..

Bu arada Tevrat’a göre yüzlerce hanımı, yüzlerce çocuğu, binlerce saray hizmetkarı, uşakları, askerleri ve vezirleri olan Kral Süleyman’ı hiçbiri ne aramışlar ne de sormuşlar. Yokluğu hiç hissedilmemiş bile..

Sadece siyasi soykırıma uğrayan memleket Kürtlerinin değil, aklını ve vicdanını hiçbir ideolojiye ya da inanç grubuna rehin bırakmamış tüm yurtseverlerin gayet iyi bildiği malum siyasi hesaplar ve tehlikeli ihtiraslar uğruna tam 6 koca yıldır babalarından ya da bir başka ifade ile kahramanlarından “saray hukuku” eliyle zorla ayrı bırakılan eskinin iki küçük kız çocuğunun, şimdilerin ise iki yetişkin genç kızlarının ve tabii bütün bu “hukuksuz” sürecin ağır işçisi konumunda bulunan bu toprakların en fedakar, en yürekli eşlerinden birisi olan bir annenin bu korkunç süreç boyunca yaşadıklarını düşündükçe, ve hadi adını koyalım artık düşünüp düşünüp çıldırmalara doyamadıkça, haşmetli Kral Süleyman’ın kadim asasını bir çırpıda kemiren o hınzır ağaç kurdunun, ırkçılıklarının, mezhepçiliklerinin ve vicdansızlıklarının üzerinde yükselen o tehlikeli ihtiraslarını hiçbir şekilde kontrol altına alamayan bu nefret yüklü iktidarı ve onu esir almış vicdansız devlet aklını tümüyle kemirip tüketerek onların bostan korkuluğu gibi kendi üzerlerine yıkılacakları günlerin hayalini kuruyorum yatağa değil, yazıya uzandığım hemen hemen her gece.

Ki yazmakla uyumak arasında kararsız kaldığım ve tercihimi uyurken yazmaktan yana kullandığım bütün o sıkıntılı gece mesailerim boyunca, hükmetme hırsıyla başları dönen ve kurbanlarının yaşlarına bakmadan seri “vicdansızlıklar” işleyebilen bu zalimlerin bütün o ışıltılı, güçlü duruşlarının aslında hınzır bir ağaç kurdunun rutin bir mesaisi ile ansızın yerle bir olabileceğinin “yerinde” sözcüklerini istifliyorum kafamın en “ulaşılabilinir” köşelerine.

Sonra o sözcükleri özenle bir araya getirerek sabaha değil, artık tümüyle bitmiş ve yayına hazır hale gelmiş yeni yazıma uyanıyorum yazı boyunca bana huzurunu hiçbir şekilde esirgemeyen güzel Adana’nın gece sessizliğinin tanıklığında. Ve o yazımda, kerameti kendisinden menkul haşmetli Kral Süleyman’ların kadim asalarını bir çırpıda kemirerek onları bir ağaç gibi devirecek olan o hınzır ağaç kurtlarının yollarının buram buram aydınlatılmasının biricik ve belki de tek yolunun, farklılıklarını bir kenara bırakmayı nihayet başarmış tüm mağdurların, haksızlığa uğrayan tüm ezilenlerin aynı “mağduriyet” ortak parantezine gönüllü olarak girerek kendilerini benzer zalimliklerle imtihan etmelere doyamayan Yezid’in evlad-ı manevisi olan malum soysuzlara karşı aynı boş kağıdı verip onlara meydanın öyle sandıkları, öyle hayal ettikleri gibi boş olmadığını hatırlatmalarından geçtiğini yazıyorum.

Aralarındaki o çirkin çift cama ve tüm resmi engellemelere rağmen birbirlerini deli gibi özleyen babayla kızlarının, kocayla eşlerinin, liderle takipçilerinin birbirlerinin kokusunu, cesaretini, asaletini almalarından ölümüne korkanların bu korkularını onların gerçeği ve hatta tek kabusu kılmanın yegane yolunun bu kutsal bütünleşmeden bir adım bile geri adım atılmamasından geçtiğini yazıyorum.

Sevginin, direncin, haklı ve hakkaniyetli olmanın sağladığı gücün önünde hiçbir çirkin camın, hiçbir yobaz yığınının ve onların emrindeki hiçbir mapushane duvarının duramayacağı daha bir net anlaşılsın diye yazıyorum. Umutsuzluğa ve kimsesizliğe göz göre göre esir düşülmesin diye yazıyorum. Sonra bütün bu yazdıklarımı unutarak uyumaya çalışıyorum beni affetmesi için uykumun koynuna usulca girerek…

Ancak olmuyor, ne yaparsam yapayım uykum beni affetmiyor! Affetmediği gibi üzerine istiridye gibi yapışıp kalan cezaevleri kapılarında ve avlularında büyüyen çocukların o korkunç çığlıklarını gece boyunca benim zihnimin dibinden eksik etmeyerek adeta benden intikam alıyor! Sonra uykumla dalaşmayı bir kenara bırakarak yeniden yazmaya başlıyorum. Çünkü biliyorum ki, yaşarken ya da uyumaya çalışırken değil, yazarken unutuyorum ben.

Bir kadının kocasına, bir çocuğun babasına olan o dinmeyen, o dindirilemeyen büyük özlemini ancak yazarak unutuyorum. Has-ı kelam, unutmak istiyorum ben erenler. Uyumak istiyorum eskisi gibi, herkes gibi. Ağaç kurtlarının hayatımızda hiç olmadığı o eski, o güzel sabahlara uyanmak istiyorum artık.

 Mayıs, 2022, Adana Başkanı bırakın. Uykumu alın! 

Posted by: bluesyemre | May 15, 2022

World Map Depicting Tile Designs From Every Country

Decorative tiles are a quiet miracle: hygienic, durable, low-maintenance, and sustainable. Tile aesthetics have developed over thousands of years and multiple civilizations, while tiling’s basis in mathematics provides a link to the mysteries of the universe. Today, this art and science finds its ultimate expression at the hands of the hired craftsperson or the brave home DIY enthusiast.

But, perhaps because tiling as an industry took off in Victorian times, the wonder of the tile is often overlooked. After all, can there be true glamour in a decoration whose use depends on a substance called ‘grout’? Actually, yes. From vintage patterns to streamlined sophistication, tiling can make anybody’s bathroom or kitchen a place they want to be.

While some cultures have a world-famous tiling tradition from which to draw inspiration, others are less well known. Who better than QS Supplies to bring you a mapped guide to the most desirable tile designs from every country on Earth?

Posted by: bluesyemre | May 15, 2022

Choosing the correct future

I was listening to a podcast while walking the Schnausers this morning on the history of libraries. What do you mean, you already knew I was a library nerd? Anyway, a few good points stuck out from it. One was that a public library without books becomes a council community centre or social work building, and not a library. And, another related point, was that printed books appear to be here to stay despite repeated predictions to the contrary – remember the extinction timeline that said the last public library would close in 2019? The book has already seen off microfilm and CD-ROM as challenges and it looks reasonably certain now that the latest contender for the extinction-event for the printed page – eBooks – is instead a complementary technology. So that’s good for us that like printed books but less so for those who appear to think that the future of libraries is entirely without them. A point that stuck with me was that public libraries try to plan for the future but, because no-one can know what it looks like, often end up planning for the wrong one. So perhaps keep hold of those paperbacks for now. Also, another thing that sprung to mind was that a thing one can be fairly certain that the fines-free movement is on the right side of history. One hopes that more services will be able to afford it soon.

Finally, well done to Scottish libraries which took part in the “Keep the heid and read” campaign , which has resulted in over 456 thousand minutes or reading being pledged. It’s a fine example of a national publicity campaign. Such campaigns have also been successful in Ireland but, for some reason (the one often cited is that the country is too big), have not been a factor in England as yet.

Changes by local authority

National news

  • UKeiG 2022 Members’ Day and Annual General Meeting by Zoom – CILIP. 9 June 1pm, Zoom. Includes “The library technology ecosystem- where we are now and what does the future hold?” by Ken Chad.
  • Welcome to National Crime Reading Month – Crime Reading. “Run by the Crime Writers’ Association in partnership with national charity The Reading Agency, NCRM is a festival that takes place throughout June across the UK and Ireland, culminating in the prestigious CWA Daggers ceremony at the end of the month.”

International news

Local news by authority

Older Posts »


%d bloggers like this: