Posted by: bluesyemre | May 9, 2022

Stratejik Planlamanın Önündeki 3 Engel

Stratejik planlama için bir makalede “büyük bir yalan” ifadesi kullanılmıştı. Bunun bir sebebi, bir kurumun gidişatının başlangıçta stratejik planda ifade edilenle aynı olmamasıdır. Sonuçlar “kendiliğinden gelişir.” Diğer bir deyişle, zaman geçtikçe planın güncellenmesi gerekir.

Diğer bir eleştiriyse “stratejik” planlamanın içeriğinin “strateji” ile alakasız olmasıdır. Zamanla işler eskisi gibi yapılmaya başlar ve cesur iş hamleleri geri plana düşer. Bu ve diğer nedenlerden dolayı uzun zamandır stratejik planlamanın büyük bir “düşüş” göreceği tahmin edildi. Bu tahmin 30 yıl önce yapılmıştı.

Öyleyse neden hala “stratejik planlama” hakkında konuşuyoruz? Çünkü hala dünyadaki şirket koridorlarında, yönetici odalarında ve yönetim kurullarında bu konu konuşuluyor. Yöneticiler bu kavramın değerini takdir ediyor. Stratejik planlama süreci açıkça belirli bir amaca hizmet ediyor. Sorun kavramın kendisinde değil, nasıl kullanılacağıyla ilgili yanlış algılarda yatıyor.

Stratejik planlamanın uygulamada nasıl olduğunu keşfetmek için birçok CEO’yla görüştüm ve stratejik planlamanın ne noktalarda aksadığını veya işlediğini birinci ağızdan dinledim.

1. Engel: Gerçekçi olmayan beklentiler

Mitch, motorlu araç üreticileri ve inşaat sektörü için vida benzeri bağlantı elemanları üreten bir şirketin CEO’su. Mitch’in şu anki temel sorunu, Çin ve Hindistan’dan ucuza ithal edilen ürünler dolayısıyla şirketinin olumsuz etkilenmesi. Bu sorun, şirketin varlığını tehdit edecek boyutta.

Mitch, şirketin CEO’su olup stratejik planlama serüvenine başladığı zamanlarda gerçekçi olmayan beklentileri olduğunu kabul ediyor. “Stratejik planlamaya başladığımda ‘Olmak istediğin yere ulaşmak için yapman gereken bu’ şeklinde vurucu bir şey arıyordum.” Mitch, bir sonuç elde etmek için adım adım uygulayabileceği sabit ve mükemmel bir program peşindeydi.

Çözüm: Strateji anlayışınızı değiştirin

Değişkenliği kabul etmeniz gerektiği gibi mükemmel bir plan oluşturamayacağınızı da kabul etmelisiniz.

Hannah, Avustralya’daki büyük bir yumurta üreticisinin CEO’su. Geçmişte stratejik planlama beklentileri net ve kesin bir geleceği garanti etme yönündeydi. Ancak, şirketi geçmiş yıllarda kapanan sınırlar, aksayan tedarik zincirleri, sel baskınları ve yoğun rekabet gibi zorluklarla yüzleşti.

Buna karşılık Hannah, Carol Dweck’in sabitlik ve büyüme anlayışı fikirleri yönünde düşünce tarzını değiştirdi. Dweck’e göre insanların sabitlik veya büyüme anlayışları var. Sabitlik anlayışına sahip biri yetenek ve zeka gibi yeterliklerin doğuştan geldiğine ve değiştirilemeyeceğine inanır. Diğer yandan, büyüme anlayışına sahip biri bireysel becerilerin değişebilir ve zaman içinde geliştirilebilir olduğuna inanır.

Hannah, kurumunun yeterlikleriyle ilgili düşünce tarzının sabit olduğunu fark etti. Dolayısıyla katı ve mekanik bir planla başarıya ulaşmayı umdu. Sonrasında, işgücündeki bireylerin üstün ve çeşitli yetenekleri olduğunu ve ortaya çıkarılmamış muazzam bir potansiyeli olduğunu anladı. Düşünce yapısını daha organik hale getirdi ve işinin dönüştürülebilir potansiyelini daha iyi kavradı. Hannah bunu şu sözlerle açıkladı: “Mükemmel planı bulduğumuzu düşündüğümüzde bile kısa sürede bunun bir çözüm olmadığını gördük. İşin şartları çok hızlı değişiyor.”

2. Engel: Modelin yanlış olması

Julia, bir yatırım bankasında kıdemli bir yönetici. Bu banka, geleneksel bankaların sunduğu hizmetlerin çoğunu sunduğu gibi aynı zamanda büyük yatırım fonları aracılığıyla müşteri varlıklarını yönetiyor. Julia ve ekibi her yıl stratejik bir değerlendirme yapmak ve stratejik bir plan geliştirmek üzere toplantı yapıyorlardı. Sonuçlar çoğunlukla hayal kırıklığına yol açıyordu. Başardıkları ve asıl planları arasında her yıl belirli bir açık çıkıyordu. Yönetici ekibinin vardığı sonuç şaşırtıcıydı. Hannah şöyle dedi: “Stratejiyi bıraktık ve taktiklere geri döndük.”

Daha fazla sorgulamanın ardından Julia yanlış bir paradigma izlediklerini fark etti. Julia ve yönetici ekibi farkında olmadan farklı tür bir “plan” kurmuşlardı. Bu plan türü, inşaat sektöründe göreceğiniz türden kesinlik içeren bir bina planı gibiydi.  Bu sektörde planlar kapı kollarını bile belirtecek derecede ayrıntılıdır. Bu planlar mimar ve müteahhit arasında ortaya çıkabilecek iletişim hatalarını önlemek üzere tasarlanmıştır.

Çözüm: Planlama modelinizi değiştirin

Şirketiniz için strateji geliştirirken “planlamaya” gereğinden fazla önem vererek çıkmaza girmeyin.

Terry, çiftlik hayvanları ve evcil hayvanlar için ilaç üreten bir şirketin CEO’su. Terry, detaylı bir plan oluşturma takıntısı yüzünden strateji geliştirme sürecini sınırladığını fark etti.

Terry, bir boksörün sözlerinden ilham alarak değişti. Mike Tyson’ın meşhur sözü şöyledir: “Herkesin bir planı vardır. Ta ki ağzına yumruğu yiyene kadar.” Terry, stratejik planlamayı büyük bir kavga gibi görmeyi bıraktı. Paradigmasını değiştirerek bu süreci çeşitli karşılaşmaların tetiklediği bir dizi aşama olarak görmeye başladı.

Terry, bu düşünce sayesinde stratejik planlamanın belirsiz bir geleceği anlamlandırmanın bir yolu olduğunu kavradı. Bu, geleceğin plana harfiyen uyacağı anlamına gelmediği gibi plansızlık anlamına da gelmez, çünkü sık değişen bir plan bile hazırlıklı olmayı sağlar.

Terry, bir yeniden başlatma görevi gören yıllık strateji buluşmalarını gerçekleştirmeye devam etti ve buna ek olarak yıl boyunca yürütülecek küçük değerlendirme süreçleri oluşturdu. Başta, operasyon değerlendirmesiyle strateji değerlendirmesini birleştirerek hata yaptı. Operasyonlar stratejiyi gölgede bıraktığı için bu taktik işe yaramadı. Artık operasyonel konuları konuşmanın yasak olduğu üç aylık strateji değerlendirme toplantıları yapıyor. Böylece “planlamadan” uzaklaşılıp “şirketin gelecekteki yönüne” odaklanıldı.

3. Engel: Bütçe kaygılarının baskın gelmesi

Andrew, tarım amaçlı kimyasallar üreten bir şirketin CEO’su. Islatma maddeleri, toprak adjuvanları, organik böcek ilaçları ve büyüme düzenleyici gibi ürünlerinin hepsi bitkisel yağ bazlı. Bu ürünler meralarda, bahçe tarımında, pamuk üretiminde ve büyük tarlaların ekiminde kullanılıyor.

Andrew, sorunu şu sözlerle açıkladı: “Stratejik bir plan oluşturmak için yönetici ekibi olarak bir araya geldiğimizde konu kaçınılmaz olarak bütçeye geliyor. Sanırım bunun nedeni her yılın başından sonuna kadar bütçeyi karşılamaya odaklanmamız.” Sonuç olarak, Andrew ve ekibi bütçe parametreleri dışına çıkarak düşünemiyor. Bütçe konusu, var olan stratejik düşünceye baskın çıkıyor ve böylece stratejik planlamayı kısıtlıyor.

Çözüm: Bütçe ve plan arasındaki bağı gevşetin

Adrian, beton blok üreten bir şirketin CEO’su. Esnek bir stratejik plan ve katı bir bütçeyi nasıl ele aldığını şöyle açıklıyor:

“Bütçe hazırlamalı ve o satış hedeflerini karşılamalısınız. Bunlar sabittir. Yıllık finans planlarında öngörülen gelir ve harcama değerlerine ulaşılmalıdır. Bütçede açık olması kabul edilemez.”

Ancak, Adrian’ın özetlediği gibi burada bir paradoks var. Bütçelendirme, stratejik planlamanın sağladığı bağlamda gerçekleşir. Bütçenin hazırlandığı noktada yönetici ve hissedar beklentileri de devreye girer. Koşullar değiştiği takdirde, esnek bir planlama ortamında stratejik plan da değişir. Bu durumda bütçeye ne olur?

Adrian bir taşla iki kuş vurabileceğinizi belirtiyor. Stratejik plan sayesinde bütçe sonuçlarına ve hedeflerine ulaşmak amacıyla şirketin şu anda yaptıklarını iyileştirebiliyor. Stratejik planlama süreci aynı zamanda, şirketin bütçede belirtilen etkinliklerin dışındaki yeni fırsatları keşfetmesine yardımcı oluyor.

Geleceği Stratejik Olarak Planlamak

Deneyimlerime dayanarak stratejik planlamanın önemini koruyacağını söyleyebilirim. Bu süreç, değişim içeren bir geleceği nasıl aşacağımızı şekillendirmenin bir yoludur. Herkesin buna ihtiyacı var.

Stratejik bir plan, sabit ve değişmez yönergeler içeren bir belge değildir. Bu planı geliştirmek, sürekli öngörüde bulunup yanıt vermeyi gerektiren bir süreçtir. Değişen koşulların değerlendirildiği bir yöntemdir. Planınız olmadığında hazırlıksız olursunuz.

Stratejik planınızda “yanılacaksınız”. Bu normaldir. Yine de devam edin ve bir plan yapın.

https://hbrturkiye.com/blog/stratejik-planlamanin-onundeki-3-engel


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Categories

%d bloggers like this: